"Alles erwogen, hätte ich meine Jugend nicht ausgehalten ohne Wagnerische Musik. Denn ich war verurtheilt zu Deutschen. Wenn man von einem unerträglichen Druck loskommen will, so hat man Haschisch nöthig. Wohlan, ich hatte Wagner nöthig. Wagner ist das Gegengift gegen alles Deutsche par excellence, – Gift, ich bestreite es nicht... Von dem Augenblick an, wo es einen Klavierauszug des Tristan gab – mein Compliment, Herr von Bülow! –, war ich Wagnerianer. Die älteren Werke Wagner's sah ich unter mir – noch zu gemein, zu „deutsch"... Aber ich suche heute noch nach einem Werke von gleich gefährlicher Fascination, von einer gleich schauerlichen und süssen Unendlichkeit, wie der Tristan ist, – ich suche in allen Künsten vergebens."
«Αν τα σταθμίσω όλα, δεν θα είχα αντέξει τα νιάτα μου χωρίς τη βαγκνερική μουσική. Γιατί ήμουν καταδικασμένος στους Γερμανούς. Όταν θέλει κανείς να απαλλαγεί από μια αφόρητη πίεση, χρειάζεται χασίς. Ε λοιπόν, εγώ χρειαζόμουν τον Wagner. Ο Wagner είναι κατ' εξοχήν το αντίδοτο σε καθετί γερμανικό – δηλητήριο, δεν το αρνούμαι… Από τη στιγμή που κυκλοφόρησε το σπαρτίτο του Τριστάνου – τα συγχαρητήριά μου, κύριε von Bülow! –, ήμουν βαγκνεριστής. Έβλεπα από ψηλά τα παλαιότερα έργα του Wagner – ακόμη υπερβολικά χυδαία, υπερβολικά «γερμανικά»… Αναζητώ όμως ακόμη και σήμερα ένα έργο με τόσο επικίνδυνη γοητεία, με μια τόσο ανατριχιαστική και γλυκιά απεραντοσύνη, όσο ο Τριστάνος – αναζητώ μάταια σε όλες τις τέχνες.»
Στο αυτοβιογραφικό Ecce homo (1888) ο Friedrich Nietzsche [Φρήντριχ Νίτσε] ανατρέχει στη νεανική του αφοσίωση στη μουσική του Wagner. Ως αφετηρία της ορίζει την κυκλοφορία του σπαρτίτου του Τριστάνου και Ιζόλδης [Tristan und Isolde], που επιμελήθηκε ο Hans von Bülow [Χανς φον Μπύλοβ] (1860). Οι μεταφορές του χασίς και του δηλητηρίου αποδίδουν τη διττή φύση του βαγκνερισμού, ως απελευθερωτικής μέθης και ως εξάρτησης, την οποία ο φιλόσοφος καταδίκασε την ίδια χρονιά στην Περίπτωση Βάγκνερ [Der Fall Wagner]. Η ομολογία «ήμουν βαγκνεριστής», από τον σφοδρότερο επικριτή του συνθέτη, μαρτυρεί τη γοητεία που άσκησε το βαγκνερικό έργο ακόμη και σε όσους αργότερα το αποκήρυξαν.
Nietzsche, F. (1988). Ecce homo: Wie man wird, was man ist. Στο G. Colli & M. Montinari (Επιμ.), Sämtliche Werke: Kritische Studienausgabe (Τόμ. 6, σσ. 255–374). München: Deutscher Taschenbuch Verlag· Berlin: de Gruyter. (Πρωτότυπη έκδοση 1908). Βλ. σ. 289.