Στο θέατρο συνόλου τα μέλη του θιάσου (δραματουργοί, σκηνοθέτες/τριες, χορογράφοι, σκηνογράφοι, ηθοποιοί, χορευτές/τριες, μουσικοί, τεχνικοί κ.ά.) συμβάλλουν ισότιμα στη διαμόρφωση του καλλιτεχνικού αποτελέσματος καθ’ όλη τη διάρκεια της δημιουργικής διαδικασίας. Οι συντελεστές είτε εναλλάσσονται, από παράσταση σε παράσταση, σε πρωταγωνιστικούς και δευτερεύοντες ρόλους, είτε αναδιατάσσονται, ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε παραγωγής. Παράλληλα, τα μέλη ενός θεάτρου συνόλου ενδέχεται να συνδιαμορφώνουν τη δραματουργία ή τη σκηνοθετική οπτική μιας παράστασης ή ακόμα και να συνεργάζονται στην οργάνωση και εκτέλεση της παραγωγής της. Βασικά χαρακτηριστικά ενός θεάτρου συνόλου είναι η συλλογικότητα, η διαμόρφωση ενός σταθερού πυρήνα συνεργατών/συνεργατριών με κοινές αισθητικές επιδιώξεις, η επιλογή έργων κοινωνικού ή πολιτικού προβληματισμού, η συστηματική σωματική και φωνητική εκπαίδευση των συντελεστών και η έμφαση στην έρευνα και τον αυτοσχεδιασμό. Σε ό,τι αφορά στις υποκριτικές προσεγγίσεις, το θέατρο συνόλου συνδέεται συνήθως με τεχνικές που προάγουν τη ομαδική δημιουργία (π.χ. σωματικό θέατρο, θέατρο της επινόησης, μέθοδος των οπτικών γωνιών - Viewpoints).
Το θέατρο συνόλου εναντιώθηκε στο φαινόμενο του βεντετισμού που κυριαρχούσε στην πλειονότητα των θεατρικών σκηνών κατά τον 19ο αιώνα και το οποίο εξασθένησε αισθητά με τη σταδιακή ανάδυση και καθιέρωση του ρόλου του σκηνοθέτη. Ήδη από το β΄ ήμισυ του 19ου αιώνα, οπότε σχηματίζεται ο γερμανικός θίασος του Herzog Georg II. von Sachsen-Meiningen [Γεώργιος Β', Δούκας της Σαξονίας-Μάινινγκεν], το ενδιαφέρον στρέφεται από τους/τις μεμονωμένους/ες πρωταγωνιστές και πρωταγωνίστριες στη δυναμική του θιάσου ως συνόλου, με έμφαση στη συνοχή του. Τις πρώτες βάσεις για τη διαμόρφωση των χαρακτηριστικών του θεάτρου συνόλου έθεσαν το Θέατρο Τέχνης της Μόσχας [Moscow Art Theatre] του Kονσταντίν Στανισλάφσκι [Konstantin Stanislavsky], καθώς και το θεατρικό εργαστήριο της βιο-μηχανικής μεθόδου του Βσέβολοντ Εμίλιεβιτς Μέγιερχολντ [Vsevolod Emilyevich Meyerhold]. Την παράδοση του θεάτρου συνόλου καλλιέργησαν μετέπειτα, μεταξύ άλλων, το Berliner Ensemble [Μπερλίνερ Ανσάμπλ] των Bertolt Brecht [Μπέρτολτ Μπρεχτ] και Helene Weigel [Χέλενε Βάιγγελ], το θέατρο Vieux-Colombier του Jacques Copeau [Ζακ Κοπώ], το Θεατρικό Εργαστήριο [Teatr Laboratorium] του Jerzy Grotowski [Γέρζι Γκροτόφσκι], το Living Theatre των Judith Malina [Τζούντιθ Μαλίνα] και Julian Beck [Τζούλιαν Μπεκ], καθώς και το Théâtre du Soleil [Θέατρο του Ήλιου] της Ariane Mnouchkine [Αριάν Μνουσκίν]. Το θέατρο συνόλου συνδέθηκε στενά σε ευρωπαϊκό επίπεδο με την έννοια και τα χαρακτηριστικά του θεάτρου τέχνης, απορρίπτοντας την κυρίαρχη πρακτική του θεατρώνη-εμπόρου και αντιμετωπίζοντας τη σκηνική πράξη ως αντικείμενο προβληματισμού και ως έργο τέχνης.
Στην Ελλάδα, ήδη από την εποχή της ίδρυσης του Βασιλικού Θεάτρου (1900), ο Άγγελος Βλάχος, ως διευθυντής του, υποστήριζε τη σύσταση ενός καλού «θιάσου συνόλου», παρότι ο βεντετισμός δεν αποφεύχθηκε κατά την πρώτη περίοδο λειτουργίας του. Το θέατρο συνόλου υπηρέτησε στις αρχές του 20ού αιώνα ο Κωνσταντίνος Χρηστομάνος [Konstantinos Christomanos] στη "Νέα Σκηνή", (1901). Μεταπολεμικά, η αισθητική του θεάτρου συνόλου συμβάδισε με την πολιτιστική άνθιση των δεκαετιών 1960 και 1970 και χαρακτήρισε σε αρκετές περιπτώσεις τα νέα θεατρικά σχήματα της εποχής, τα οποία αμφισβήτησαν τους πρωταγωνιστικούς θιάσους του εμπορικού θεάτρου, επιδιώκοντας την ανανέωση του ρεπερτορίου με έργα κοινωνικής αναζήτησης. Την ίδια εποχή ο όρος χρησιμοποιήθηκε και για να χαρακτηρίσει τη νέα, πολυπρόσωπη δραματουργία της πρώτης μεταπολεμικής γενεάς, με πλέον αντιπροσωπευτική την Αυλή των θαυμάτων του Ιάκωβου Καμπανέλλη [Iakovos Kampanellis]. Τη φιλοσοφία του θεάτρου συνόλου καλλιέργησε συστηματικά το Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν, ενώ άλλα αντιπροσωπευτικά παραδείγματα είναι το Ελεύθερο Θέατρο, το Θεσσαλικό Θέατρο, η Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης» κ.ά.. Σήμερα δραστηριοποιούνται με βάση τις αρχές του θεάτρου συνόλου, πειραματικές θεατρικές ομάδες, νεανικά σχήματα και ομάδες που συνδυάζουν χορό, μουσική και σωματικό θέατρο.
