Η ροκ όπερα αναδύθηκε στη Μεγάλη Βρετανία στα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν ροκ συγκροτήματα επέκτειναν το θεματικό άλμπουμ [concept album] σε ενιαία δραματική αφήγηση με πρόσωπα και πλοκή. Ήδη το 1966 ο Pete Townshend [Πητ Τάουνσεντ], κιθαρίστας και κύριος συνθέτης του συγκροτήματος The Who [Δε Χου], είχε χαρακτηρίσει «μίνι όπερα» τη σουίτα του "A Quick One, While He's Away" [«Ένα στα γρήγορα, όσο λείπει»]. Πρώτο ολοκληρωμένο άλμπουμ του είδους θεωρείται το S.F. Sorrow (Δεκέμβριος 1968) του συγκροτήματος The Pretty Things [Δε Πρίττυ Θινγκς]. Ο όρος καθιερώθηκε με το Tommy [Τόμμυ] (1969) του Townshend, που αφηγείται την ιστορία ενός κωφάλαλου και τυφλού αγοριού. Όταν το συγκρότημα παρουσίασε το έργο στη Μητροπολιτική Όπερα της Νέας Υόρκης, τον Ιούνιο του 1970, η ροκ μουσική διεκδίκησε συμβολικά το κύρος της λυρικής σκηνής.
Η ροκ όπερα αντλεί από την όπερα τη συνεχή μουσικοδραματική ύφανση: την εισαγωγή, τα υπομνηστικά μοτίβα και τη διαδοχή μονωδιών και συνόλων. Στη θέση της ορχήστρας και της κλασσικής φωνητικής ερμηνείας εισάγει την ηλεκτρική κιθάρα, το μπάσο, τα τύμπανα, τα πλήκτρα και τη ροκ φωνητική τεχνική. Η Elizabeth L. Wollman [Ελίζαμπεθ Ουόλλμαν], στο The Theater Will Rock [Το θέατρο θα ροκάρει] (2006), πρότεινε ως κύριο κριτήριο διάκρισης από το ροκ μιούζικαλ την απουσία εκφερόμενου διαλόγου. Έτσι, το εξ ολοκλήρου αδόμενο Jesus Christ Superstar [Ιησούς Χριστός Σούπερσταρ] εντάσσεται στη ροκ όπερα, ενώ το Hair [Μαλλί], με την εκτενή του πρόζα, στο ροκ μιούζικαλ. Σε διάκριση από το μιούζικαλ, όπου η ηχογράφηση του μουσικού άλμπουμ έπεται της παράστασης, τα έργα της ροκ όπερας κυκλοφορούν κατά κανόνα πρώτα ως θεματικά άλμπουμ και μεταφέρονται έπειτα στη σκηνή. Το Jesus Christ Superstar των Andrew Lloyd Webber [Άντριου Λόυντ Ουέμπερ] (μουσική) και Tim Rice [Τιμ Ράις] (στίχοι) κυκλοφόρησε ως άλμπουμ το 1970 και ανέβηκε στο Broadway το 1971, σε σκηνοθεσία Tom O'Horgan [Τομ Ο'Χόργκαν]. Την ίδια διαδρομή ακολούθησε η Evita [Εβίτα] των ίδιων δημιουργών (άλμπουμ 1976, Λονδίνο 1978).
Η ροκ όπερα επεκτάθηκε σύντομα στον χορό, στη σκηνή και στην οθόνη. Ο Fernand Nault [Φερνάν Νω] χορογράφησε το Tommy για τον θίασο Les Grands Ballets Canadiens [Λε Γκραν Μπαλέ Κανατιέν] του Μόντρεαλ (1970) και ο Ken Russell [Κεν Ράσσελ] σκηνοθέτησε την κινηματογραφική του μεταφορά (1975). Η σκηνική εκδοχή The Who's Tommy [Ο Τόμμυ των Δε Χου] ανέβηκε στο Broadway το 1993. Το άλμπουμ The Wall [Ο τοίχος] (1979) του συγκροτήματος Pink Floyd [Πινκ Φλόυντ], σύνθεση κυρίως του Roger Waters [Ρότζερ Ουώτερς], παρουσιάστηκε στις συναυλίες του 1980 και του 1981 με τοίχο που υψωνόταν και κατέρρεε επί σκηνής. Την κινηματογραφική του μεταφορά σκηνοθέτησε ο Alan Parker [Άλαν Πάρκερ] το 1982. Η Starmania [Σταρμανία] των Michel Berger [Μισέλ Μπερζέ] και Luc Plamondon [Λυκ Πλαμοντόν] ανέβηκε ως opéra rock στο Palais des Congrès του Παρισιού το 1979, επίσης σε σκηνοθεσία O'Horgan. Στο Λένινγκραντ παρουσιάστηκε το 1975 η «ζονγκ-όπερα» Ορφέας και Ευρυδίκη [Orfei i Evridika] του Αλεξάντρ Ζούρμπιν [Alexander Zhurbin]. Ο μουσικολόγος Peter J. Schmelz [Πήτερ Σμελτς], στο άρθρο "Crucified on the Cross of Mass Culture" [«Σταυρωμένος στον σταυρό της μαζικής κουλτούρας»] (2009), την εξέτασε υπό το πρίσμα της πολιτικής των μουσικών ειδών στην ύστερη σοβιετική περίοδο.
Τα όρια ανάμεσα στη ροκ όπερα και στο μιούζικαλ παραμένουν ρευστά. Ο Lloyd Webber μετέφερε τη λογική του είδους στο μέγα-μιούζικαλ με Το φάντασμα της όπερας [The Phantom of the Opera, 1986], έργο σχεδόν εξ ολοκλήρου αδόμενο και οργανωμένο σε υπομνηστικά μοτίβα. Στο ομώνυμο τραγούδι η ηλεκτρική κιθάρα, το συνθεσάιζερ και ο ροκ ρυθμός συνυπάρχουν με τη μίμηση της οπερατικής γραφής του 19ου αιώνα. Στην αντίστροφη κατεύθυνση, το άλμπουμ American Idiot [Αμερικανός ηλίθιος] (2004) του συγκροτήματος Green Day [Γκρην Ντέι] κυκλοφόρησε με τον χαρακτηρισμό «πανκ ροκ όπερα». Στη σκηνή μεταφέρθηκε ως εξ ολοκλήρου αδόμενο ροκ μιούζικαλ, στο Berkeley Repertory Theatre (2009) και στο Broadway (2010).
Στην Ελλάδα, ως πρώτη ροκ όπερα αναγνωρίζεται αναδρομικά το άλμπουμ Απέραντα χωράφια (1972) του Κώστα Τουρνά, σε μουσική και στίχους του ίδιου. Τον υπότιτλο «Ροκ όπερα» έφερε ρητά ο δίσκος Τρωϊκός πόλεμος (1975) των Γιάννη Πετρίτση και Γ. Κοζάτσα, με ερμηνευτές, μεταξύ άλλων, τον Robert Williams [Ρόμπερτ Ουίλλιαμς] και τον Τουρνά. Οι Δαίμονες (1991) του Νίκου Καρβέλα, σε λιμπρέτο Σταύρου Σιδερά και με πρωταγωνίστρια την Άννα Βίσση, καθιερώθηκαν στη συνείδηση του κοινού ως η πρώτη ελληνική ροκ όπερα ευρείας απήχησης. Το 2013 παρουσιάστηκαν στο θέατρο Παλλάς, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα.