Thymele Logo
Search

ιμπρεσιονιστική όπερα [ουσ. θηλ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 3
Videos Icon 2
[1]

Ορισμός

Μορφή μουσικού δράματος, η οποία, σε αντιστοιχία με το κίνημα του ιμπρεσιονισμού στη μουσική και τις εικαστικές τέχνες, στηρίζεται περισσότερο στην ατμόσφαιρα που αναδύεται παρά στις τεχνικές και μουσικές μορφές, τις οποίες υιοθετούν οι κλασικοί και ρομαντικοί συνθέτες.

Ανάπτυξη

Η ιμπρεσιονιστική όπερα εμφανίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και αναπτύχθηκε στις αρχές του 20ού, με χαρακτηριστικό εκπρόσωπό της τον Claude Debussy [Κλωντ Ντεμπυσσύ]. Η μοναδική όπερα που έγραψε ο Debussy με τίτλο Πελλέας και Μελισσάνθη [Pelleas et Mélisande, 1892-1902], βασίστηκε στο ομότιτλο θεατρικό έργο του συμβολιστή Maurice Maeterlinck [Μωρίς Μαίτερλινκ]. Πρόκειται για μία όπερα γραμμένη κατά τη μεσαία περίοδο δημιουργίας του συνθέτη, η οποία χαρακτηρίζεται από τη χρήση εκκλησιαστικών τρόπων, πεντατονικών και ολότονων κλιμάκων, παράλληλων συγχορδιών και διαφωνιών, με απώτερο σκοπό τη δημιουργία ατμόσφαιρας και χρωματικών διαβαθμίσεων. Σε επιστολή του στον συνθέτη Paul Dukas [Πωλ Ντυκά] τον Φεβρουάριο του 1901, ο Debussy σημείωνε πως δεν είναι χρήσιμο για τη μουσική να κάνεις κάποιον να σκέφτεται, αλλά πως είναι αρκετό να τον αναγκάζεις να ακούει.


Ο Dukas παρουσίασε την τρίπρακτη όπερα Αριάδνη και Κυανοπώγων [Ariane et Barbe-bleue] (Opéra-Comique, Παρίσι, 1907) με λιμπρέτο βασισμένο σε ομότιτλο δράμα του Maeterlinck. Στην κατηγορία της ιμπρεσιονιστικής όπερας ανήκουν, επίσης, τα έργα του Maurice Ravel [Μωρίς Ραβέλ] Ισπανική ώρα [L’Heure espagnole] (συντέθηκε το 1907 και ενορχηστρώθηκε το 1910) και Το παιδί και τα μάγια [L’Enfant et les sortilèges, 1925]. Ο Ravel διακρίθηκε για τη φαντασία και τη λεπτότητα της μουσικής του σύνθεσης.


Πρόσφατες αναλύσεις τοποθετούν κάποιες όπερες, οι οποίες παραδοσιακά σχετίζονταν με τον ιμπρεσιονισμό, όπως την όπερα του Debussy Πελλέας και Μελισσάνθη, στον χώρο του μουσικού συμβολισμού. Η παραπάνω θέση ενισχύεται από το ότι για το λιμπρέτο των έργων αυτών χρησιμοποιήθηκαν κείμενα ποιητών οι οποίοι ανήκουν στο κίνημα του συμβολισμού.

Εναλλακτικές Εκδοχές

εμπρεσιονιστική όπερα
Αγγλικά
impressionistic opera
Γαλλικά
opéra impressionniste, le
Γερμανικά
impressionistische Oper, die
Ιταλικά
opera impressionista, la

Σχετικοί όροι

όπερα, μελόδραμα, ιμπρεσιονισμός στις Παραστατικές Τέχνες, ατμόσφαιρα, ατμοσφαιρικός, -ή, -ό.

Μη προτεινόμενοι όροι

ιμπρεσσιονιστική όπερα

Πεδίο εφαρμογής

• Μουσική / μουσικό θέατρο

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

«Ο Ντεμπισί [sic] χρωστάει στον Ερίκ Σατί (Erik Satie, 1866-1925) τον ορισμό της αισθητικής που διέπει μία ιμπρεσιονιστική όπερα: δεν υπάρχει λόγος η ορχήστρα να κάνει γκριμάτσες όταν ένας δραματικός χαρακτήρας έρχεται πάνω στη σκηνή. Μήπως τα δέντρα σε ένα σκηνικό κάνουν γκριμάτσες; Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να δημιουργήσουμε ένα μουσικό σκηνικό, μία μουσική ατμόσφαιρα, στην οποία οι δραματικοί χαρακτήρες κινούνται και μιλούν.»

Απόσπασμα αναφερόμενο στην αισθητική της ιμπρεσιονιστικής όπερας.

Σιώψη, Α. Α. (2005). Η μουσική στην Ευρώπη του δεκάτου ενάτου αιώνα. Αθήνα: Τυπωθήτω-Γιώργος Δαρδανός. Βλ. σ. 344.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Αδελφή Βεατρίκη [Sœur Béatrice] (1918), όπερα του Δημήτρη Μητρόπουλου [Dimitri Mitropoulos] βασισμένη…

Απόσπασμα από την πρώτη πράξη της όπερας Pelléas et Mélisande του Debussy, με τους Stéphane…

Απόσπασμα από ηχογράφηση της όπερας του Dukas Ariane et Barbe-bleue. Act I: Vous aussi, BBC…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Η υψίφωνος Mary Garden [Μαίρη Γκάρντεν] ως Μελισσάνθη σε παράσταση της ομότιτλης όπερας του Debussy…

Ιμπρεσιονιστικός πίνακας του Βρετανού ζωγράφου Frank Duffield [Φρανκ Ντάφηλντ] με τίτλο Night At The Opera

βασική

Kieffer, A. (2015). The Debussyist ear: Listening, representation, and French musical modernism. 19th-Century Music, 39, σσ. 5679.

Langham Smith, R. (2000). Ravel's operatic spectacles: L'Heure and L'Enfant. Στο D. Mawer (Επιμ.), The Cambridge companion to Ravel (σσ. 188210). Cambridge: Cambridge University Press.

Langham Smith, R. (2024). Debussy's impressionism interrogated. Στο R. S. Trezise (Επιμ.), Debussy in context (σ. 5968). Cambridge: Cambridge University Press.

Suschitzky, A. (1997). Ariane et Barbe-Bleue: Dukas, the light and the well. Cambridge Opera Journal, 9, σσ. 133161.

συμπληρωματική

Griffiths, P. (1996). The twentieth century: To 1945. Στο R. Parker (Επιμ.), The Oxford history of opera (σσ. 186–211). Oxford: Oxford University Press.

Headington, C. (1998). Ιστορία της Δυτικής μουσικής: Από την Αρχαιότητα ως τις μέρες μας (Τόμ. 2) (Μ. Δραγούμης, Μετ.). Αθήνα: Gutenberg.

Lerch-Καλβρυτινού, I. & Φούλιας, Ι. (Επιμ.). (2023). Ιστορία της Δυτικής έντεχνης μουσικής. Αθήνα: Παπαγρηγορίου-Νάκας.

Michels, U. (1999). Ο άτλας της μουσικής (Τόμ. 2). Αθήνα: Νάκας.

Moore, F. L., & Varchaver, M. (1999). Dictionary of the performing arts. Chicago: Contemporary Books.

Sadie, S., & Bashford, C. (1992). The new grove dictionary of opera. New York: Macmillan Press.

Σακαλλιέρος, Γ. (2009). Η όπερα Αδελφή Βεατρίκη (Sœur Béatrice) του Δημήτρη Μητρόπουλου (1918): Μουσική υφή, αισθητικές κατευθύνσεις και ιστορικό πλαίσιο δημιουργίας. Στο Γ. Βλαστός (Επιμ.), Πρακτικά συνεδρίου: Ελληνική μουσική δημιουργία του 20ού αιώνα για το λυρικό θέατρο και άλλες παραστατικές τέχνες, 27, 28, 29 Μαρτίου 2009 (σσ. 17–29). Αθήνα: Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Σύλλογος Οι Φίλοι της Μουσικής. shorturl.at...

APA

Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. (n.d.). ιμπρεσιονιστική όπερα. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/ιμπρεσιονιστική-όπερα

Chicago

"ιμπρεσιονιστική όπερα." Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. Accessed 17 April 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/ιμπρεσιονιστική-όπερα.

1741