Thymele Logo
Search

εκτεταμένη πραγματικότητα [ουσ. θηλ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 3
Videos Icon 4
[1]

Ορισμός

Συμπεριληπτικός όρος που αναφέρεται στις τεχνολογίες μέσω των οποίων συνδυάζονται πραγματικά και εικονικά (παραγόμενα από υπολογιστικά συστήματα) στοιχεία. Στις τεχνολογίες αυτές συγκαταλέγονται η επαυξημένη, η εικονική και η μικτή πραγματικότητα.

Ανάπτυξη

Η εκτεταμένη πραγματικότητα αποτελεί ένα φάσμα που περιλαμβάνει κάθε τύπο συνδυασμού φυσικών και τεχνητών-εικονικών στοιχείων που μπορεί να δημιουργηθεί στο πλαίσιο του σχήματος «Συνεχούς Πραγματικότητας-Εικονικότητας» [Reality-Virtuality Continuum], το οποίο διατυπώθηκε το 1994 από τους Paul Milgram [Πολ Μίλγκραμ] και Φούμιο Κισίνο [Fumio Kishino]. Οι κύριοι τύποι —επαυξημένη, εικονική και μικτή πραγματικότητα— διαφοροποιούνται ως προς τον βαθμό εμβύθισης και τον τρόπο διάδρασης με το ψηφιακό περιεχόμενο, το εικονικό περιβάλλον ή/και τυχόν άλλους χρήστες/χρήστριες.


Οι εμπειρίες αυτές καθίστανται προσβάσιμες μέσω έξυπνων συσκευών (φορητών, όπως τηλέφωνα και ταμπλέτες, ή φορετών, όπως γυαλιά επαυξημένης πραγματικότητας και συσκευές κεφαλής-HMDs), οι οποίες επιτρέπουν είτε την υπέρθεση ψηφιακού περιεχομένου στο πραγματικό περιβάλλον είτε την πλήρη αντικατάστασή του από ένα εικονικό.


Εφαρμογές του φάσματος της εκτεταμένης πραγματικότητας αξιοποιούνται στις δημιουργικές βιομηχανίες, στην ιατρική, στην εκπαίδευση, στη βιομηχανία, στη στρατιωτική άμυνα και άλλους τομείς.


Στο πεδίο των παραστατικών τεχνών, η εκτεταμένη πραγματικότητα παρέχει στους / στις δημιουργούς εργαλεία για την ανάπτυξη αφηγήσεων σε ζωντανές, ψηφιακές ή εικονικές παραστάσεις και επιτελεστικές δράσεις, με αποτέλεσμα τη σύνθεση υβριδικών θεαμάτων, στα οποία το κοινό αποκτά ενεργό ρόλο. Στόχος είναι η δημιουργία πολυαισθητηριακών και συμμετοχικών εμπειριών εμβύθισης, αλλά και η διεύρυνση της προσβασιμότητας. Στο πλαίσιο αυτό παράγονται θεάματα με διακλαδιζόμενες εναλλακτικές αφηγήσεις, με τη συν-δημιουργία να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, καθώς η εξέλιξη της πλοκής διαμορφώνεται συχνά από τις επιλογές του κοινού. Έτσι, τα άτομα που βιώνουν την εμπειρία δεν περιορίζονται στην παθητική παρακολούθηση αλλά τοποθετούνται μέσα στη δράση και μπορούν να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους ή με τους ερμηνευτές και τις ερμηνεύτριες.


Σημείο καμπής για την ενσωμάτωση της εκτεταμένης πραγματικότητας στον κλάδο των παραστατικών τεχνών αποτέλεσε η περίοδος της πανδημίας COVID-19. Η προσωρινή αναστολή των ζωντανών θεαμάτων ανέδειξε την ανάγκη για εναλλακτικούς τρόπους παρουσίασης των έργων, διευκολύνοντας την απομακρυσμένη σύνδεση καλλιτεχνών και κοινού μέσω εμπειριών με έμφαση στην εμβύθιση και τη διάδραση.

Αγγλικά
extended reality (XR)
Γαλλικά
réalité étendue, la
Γερμανικά
erweiterte Realität, die
Ιταλικά
realtà estesa, la

Πεδίο εφαρμογής

• Όψις και παραγωγή
• Θέατρο
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]
• Εφαρμοσμένα είδη
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

"In Hong Kong, the Government is building a new cultural complex called the East Kowloon Cultural Centre, in which there will be a Lab that will be equipped with latest models of media server, such as Disguise, for experimentation with XR in performance production".


«Στο Χονγκ Κονγκ, η Κυβέρνηση κατασκευάζει ένα νέο πολιτιστικό συγκρότημα που ονομάζεται East Kowloon Cultural Centre, στο οποίο θα υπάρχει ένα Ερευνητικό Εργαστήριο εξοπλισμένο με τα τελευταία μοντέλα διακομιστών πολυμέσων, όπως το Disguise, με σκοπό τον πειραματισμό στην παραγωγή παραστάσεων με εκτεταμένη πραγματικότητα».

Στο απόσπασμα παρατίθεται ένα παράδειγμα επένδυσης σε τεχνολογίες αιχμής, με στόχο την πειραματική εφαρμογή της εκτεταμένης πραγματικότητας στη σύγχρονη σκηνική παραγωγή.

Tam, K. (2023). Introduction: Performance Arts and Technology: Research in the Age of Digital Revolution. Στο K. Tam (Επιμ.), Performance Arts: Research in the Age of Digital Revolution (σσ. 1–16). Singapore: Springer, σ. 8.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Η εμπειρία εμβύθισης Finding Pandora X [Στα ίχνη της Πανδώρας X] (2020) της εταιρείας Double…

The Roaming [Η Περιπλάνηση] (2023) του Mathieu Pradat [Ματιέ Πραντά], στο οποίο το κοινό…

Βίντεο προώθησης της χορευτικής επιτέλεσης No Reality Now (2023, Némo - Biennale Internationale des Arts…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Εικονικός κόσμος και Παραστατικές τέχνες: Τροποποιημένη εκδοχή του σχήματος του Συνεχούς Πραγματικότητας – Εικονικότητας (Reality–Virtuality…

Στιγμιότυπο από την παράσταση So-called humanity in madness της κολλεκτίβας Dream Adoption Society, σε…

Η παράσταση της όπερας Current, Rising [Παρόν, Αναδυόμενο] (2021) τoυ Royal Ballet and Opera [Βασιλικό…

Η παράσταση Hamlet's Playground [Ο παιδότοπος του Άμλετ] από τη βελγική ομάδα CREW, με…

βασική

Fung, S., & Jacobson, K., & Pike, J. (2022). PXR2020: Re-Seeing the Possibilities of Theatre in Virtual, Augmented, and Mixed Reality. Canadian Theatre Review, 189, 73–75.

Jung, T., & Dieck, M. C., & Correia Loureiro, S. M. (Επιμ.). (2023). Extended Reality and Metaverse: Immersive Technology in Times of Crisis. Cham: Springer.

Novakova, H., & ŠTarchoň, P. (2021). Creative Industries: Challenges and Opportunities in XR Technologies. SHS Web of Conferences, 115, αρ. άρθρου: 03011.

Ritter, F., & Dornhege, P. (Επιμ.). (2022). Im/material Theatre Spaces: Augmented and Virtual Reality for Theatre. Cologne: DTHG Service GmbH.

συμπληρωματική

Greengard, S. (2019). Virtual Reality. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press.

Grugier, M. (2024, Απρίλιος 3). Faut-il repenser la diffusion à l’heure de la XR ? HACNUM – Réseau national des arts hybrides et cultures numériques. hacnum.org...

Milgram, P., & Kishino, F. (1994). A Taxonomy of Mixed Reality Visual Displays. IEICE Transactions on Information and Systems, 77(12), 1321–1329.

Ελ Ραχέμπ, Κ. (2023). Πώς χορέψαμε σε απόσταση κατά την πανδημία: Η έννοια της παρουσίας στο επίκεντρο της υβριδικής πραγματικότητας. Στο Ε. Προύσαλη (Επιμ.), Παραστατικές Τέχνες στον 21ο αιώνα. Σύγχρονες Πρακτικές και Νέες Προοπτικές (σσ. 423–430). Αθήνα: Ευρασία.

APA

Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. (n.d.). εκτεταμένη πραγματικότητα. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/εκτεταμένη-πραγματικότητα

Chicago

"εκτεταμένη πραγματικότητα." Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. Accessed 17 April 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/εκτεταμένη-πραγματικότητα.

1741