Thymele Logo
Search

φροντιστήριο [ουσ. ουδ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 2
Videos Icon 3
[1]

Ορισμός

Το σύνολο των φορητών σκηνικών αντικειμένων, εκτός από τα σκηνικά, τα κοστούμια ή τον ηλεκτρικό εξοπλισμό, τα οποία χρησιμοποιούν ή κρατούν οι ερμηνευτές/ερμηνεύτριες κατά τη διάρκεια της παράστασης.

Ανάπτυξη

Η χρήση του φροντιστηρίου βρίσκει εφαρμογή σε όλα τα πεδία των παραστατικών τεχνών. Τα είδη φροντιστηρίου (π.χ. όπλα, βαλίτσες, χαρτονομίσματα, ποτήρια) χρησιμοποιούνται επί σκηνής από τους/τις ερμηνευτές/ερμηνεύτριες κατά τη διάρκεια των παραστάσεων και φυλάσσονται σε ειδικό χώρο στα παρασκήνια. Βασικό γνώρισμα των ειδών φροντιστηρίου, το οποίο τα διακρίνει από άλλα αντικείμενα του σκηνικού εξοπλισμού, είναι το ότι οι ερμηνευτές/ερμηνεύτριες αλληλεπιδρούν με αυτά.


Τα είδη φροντιστηρίου διακρίνονται σε α) φροντιστήριο χειρός, δηλαδή είδη γενικής χρήσεως και αντικείμενα που κρατιούνται με το χέρι/τα χέρια [hand props] (π.χ. βιβλία, εφημερίδες, επιστολές, βεντάλιες), β) προσωπικό φροντιστήριο [personal props], δηλαδή τα μόνιμα αξεσουάρ κάθε ερμηνευτή/ερμηνεύτριας, που σχετίζονται με κάποιον συγκεκριμένο ρόλο της παράστασης (π.χ. ομπρέλα, πίπα, ρολόι χειρός), γ) αναλώσιμα είδη, τα οποία ανανεώνονται σε κάθε παράσταση (π.χ. φαγητά, ποτά, καπνός) ή δ) ειδικά κατασκευασμένα αντικείμενα χρησιμοποιούνται στις περιπτώσεις ανάγκης δημιουργίας ειδικών εφέ (π.χ. καπνός, φωτιά) ή εφέ φωτισμού (π.χ. φορητές λάμπες).


Υπεύθυνος/Υπεύθυνη του φροντιστηρίου κάθε παραγωγής είναι ο/η φροντιστής/φροντίστρια [prop master]. Το πρόσωπο αυτό συνεργάζεται με τους/τις βασικούς/βασικές συντελεστές/συντελέστριες της παράστασης (παραγωγό, υπεύθυνο/υπεύθυνη σκηνής, σκηνοθέτη/σκηνοθέτρια, σκηνογράφο, χορογράφο), μεριμνώντας για την έγκαιρη προμήθεια, παραλαβή, φύλαξη και διατήρηση σε καλή κατάσταση των απαραίτητων σκηνικών αντικειμένων, ενώ παρέχει οδηγίες στους/στις ερμηνευτές/ερμηνεύτριες αναφορικά με τον χειρισμό τους.


Τα είδη φροντιστηρίου διαφοροποιούνται ανάλογα με την εποχή (π.χ. σχοινιά, φορεία, αλυσίδες, σπαθιά πολεμιστών, βασιλικά σκήπτρα ή ραβδιά γερόντων στο θέατρο της κλασικής αρχαιότητας, σταυρός ή Άγιο Δισκοπότηρο στα μεσαιωνικά μυστήρια, ξίφη και στέμματα στο Αναγεννησιακό θέατρο) και το αισθητικό ύφος της κάθε παραγωγής. Με την επικράτηση του Νατουραλισμού στα τέλη του 19ου αιώνα, προκρίθηκε η χρήση αυθεντικών αντικειμένων με στόχο την όσο το δυνατόν πιο αληθοφανή αποτύπωση της πραγματικότητας. Στις παραστάσεις της ιστορικής αβάν-γκαρντ του 20ού αιώνα ή στις παραστατικές εκδηλώσεις άλλων πολιτισμών (π.χ. Ασιατικό θέατρο), καθώς και σε σύγχρονες, μη ρεαλιστικές παραστατικές εκφάνσεις, τα σκηνικά αντικείμενα αποκτούν συχνά πολυλειτουργικό, πολυσημικό ή συμβολικό χαρακτήρα.

Εναλλακτικές Εκδοχές

είδη φροντιστηρίου, αντικείμενα φροντιστηρίου
Αγγλικά
properties / props
Γαλλικά
accessoires, les
Γερμανικά
Requisiten, die
Ιταλικά
oggetti di scena, gli

Συνώνυμα

σκηνικά αντικείμενα, σκηνικά εξαρτήματα, σκηνικά αξεσουάρ

Σχετικοί όροι

σκηνικός χώρος, σκηνική σύνθεση, σκηνογραφία, ενδυματολογία, σκευή

Μη προτεινόμενοι όροι

φροντιστηριακά αντικείμενα, σκηνικά βοηθήματα

Πεδίο εφαρμογής

• Όψις και παραγωγή
• Θέατρο
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]
• Εφαρμοσμένα είδη
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

«Η κατεξοχήν τρισδιάστατη σκηνική εικόνα του Νατουραλισμού δημιουργείται με ένα χτιστό σκηνικό, πραγματική επίπλωση και φροντιστήριο που αποτελείται από αυθεντικά αντικείμενα, ενώ μόνον κατ’ εξαίρεση συμπληρώνεται με κάποιο ζωγραφικό φόντο, στην περίπτωση που είναι απαραίτητος κάποιος εξωτερικός ορίζοντας ή άλλο ανοιχτό τοπίο.»

Το φροντιστήριο μιας νατουραλιστικής παράστασης αποτελείται από αυθεντικά αντικείμενα.

Κονομή, Μ. (2021). Μοντέρνα και σύγχρονη σκηνογραφία. Ορόσημα και εξελίξεις. Αθήνα: Κάπα Εκδοτική. Βλ. σσ. 31–32.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Επεξήγηση της διαφοράς μεταξύ του αντικειμένου φροντιστηρίου και του σκηνικού εξοπλισμού.

Παράδειγμα χρήσης αναλώσιμων ως ειδών φροντιστηρίου στην παράσταση …καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς του Χρόνη Μίσσιου

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Παράδειγμα ρεαλιστικής χρήσης αντικειμένων φροντιστηρίου (τετράδιο, γυαλιά, λάμπα γραφείου) στην παράσταση Η εκδοχή του Μπράουνινγκ

Παράδειγμα συμβολικής χρήσης των αντικειμένων φροντιστηρίου (κόκκινα πανιά και τσίγκινοι κουβάδες) στην παράσταση Η τελευταία…

Παράδειγμα χρήσης φορητών αντικειμένων φροντιστηρίου που παράγουν φωτισμό στην παράσταση σύγχρονου χορού Freedom Series της…

βασική

Hart, E. (2023). The prop building guidebook. For theatre, film, and tv. London & New York: Routledge.

Margolies, E. (2017). Props. Readings in theatre practice. London: Red Globe Press.

McAuley, G. (1999). Space in performance: Making meaning in the theatre. Michigan: The University of Michigan Press.

Sofer, A. (2003). The stage life of props. Michigan: The University of Michigan Press.

Thurston, J. (2000). The theatre props handbook: A comprehensive guide to theater properties, materials and construction. Los Angeles: Players Press.

συμπληρωματική

Aronson, A. (Επιμ.). (2018). The Routledge companion to scenography. London & New York: Routledge.

Πούχνερ, Β. (1985). Σημειολογία του θεάτρου. Αθήνα: Παϊρίδης.

APA

Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. (n.d.). φροντιστήριο. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/φροντιστήριο

Chicago

"φροντιστήριο." Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. Accessed 17 April 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/φροντιστήριο.

1741