2
1
Ο/Η χορηγός, στην αρχαιότητα, ήταν εύπορος ιδιώτης της Αθηναϊκής πόλης-κράτους, ο οποίος αναλάμβανε τα έξοδα για τη συγκρότηση και την εκπαίδευση ενός Χορού, συμμετέχοντας ουσιαστικά στη διοργάνωση δραματικών ή διθυραμβικών αγώνων, στο πλαίσιο του θεσμού της χορηγίας. Στη σύγχρονη εποχή, ο χορηγός είναι φυσικό ή νομικό πρόσωπο που παρέχει οικονομική ή υλική υποστήριξη σε πολιτιστικές δράσεις και εκδηλώσεις, συχνά με αντιστάθμισμα την προβολή του/της ή την ανάδειξη του κοινωνικού του/της προφίλ.
Στην αρχαία Αθήνα, ο χορηγός ήταν ο φορέας του θεσμού της χορηγίας, ο οποίος θεσπίστηκε στο πλαίσιο των λειτουργιών (έμμεση φορολόγηση της ανώτερης κοινωνικής τάξης). Ο χορηγός αναλάμβανε όλα τα έξοδα που αφορούσαν: τη συγκρότηση και την εκπαίδευση του Χορού (διατροφή, μισθοδοσία, πρόβες)· τη σκηνική σκευή, δηλαδή προσωπεία, κοστούμια, σκηνικά στοιχεία· τον συντονισμό και την καθοδήγηση, μέσω συνεργασίας με τον δραματουργό, τον χοροδιδάσκαλο και με τους λοιπούς καλλιτεχνικούς συντελεστές.
Ο χορηγός θεωρείτο «ιερό πρόσωπο» και απολάμβανε ιδιαίτερης τιμής από την πολιτεία στη διάρκεια της χορηγίας του, ενώ λάμβανε ιδιαίτερο έπαθλο σε περίπτωση που η τετραλογία που υποστήριζε οικονομικά κέρδιζε το πρώτο βραβείο στους δραματικούς αγώνες. Ο ρόλος του ήταν τόσο σημαντικός, ώστε ο βαθμός της γενναιοδωρίας του του επηρέαζε την επιτυχία της παράστασης. Μεταξύ των διακεκριμένων χορηγών της αρχαιότητας συγκαταλέγονται ο Περικλής [Pericles], ο Θεμιστοκλής [Themistocles]και ο Δημοσθένης [Demosthenes].
Στην ελληνιστική εποχή, ο θεσμός του χορηγού υποβαθμίστηκε σταδιακά, καθώς η χρηματοδότηση καλλιτεχνικών εκδηλώσεων πέρασε σε μεγάλο βαθμό στη δικαιοδοσία του κράτους μέσω αγωνοθετών. Ωστόσο, στις ρωμαϊκές και πρώιμες βυζαντινές περιόδους, η έννοια της «χορηγίας» μετεξελίχθηκε σε ευεργεσία [patronage], με πλούσιους ιδιώτες να στηρίζουν τις τέχνες, είτε χρηματοδοτώντας δημόσια έργα είτε υποστηρίζοντας καλλιτέχνες. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, η Εκκλησία αποτέλεσε τον κύριο «χορηγό» καλλιτεχνικών δράσεων, με επίκεντρο κυρίως τη θρησκευτική τέχνη. Στην Αναγέννηση, ευγενείς και αστοί, όπως οι Μέδικοι, αναβίωσαν τον θεσμό της «χορηγίας», υποστηρίζοντας ζωγράφους, γλύπτες, μουσικούς και αρχιτέκτονες, και συμβάλλοντας έτσι στην άνθηση του πολιτισμού.
Στην σύγχρονη περίοδο, τον ρόλο του χορηγού επέχουν συνήθως μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες, οργανισμοί ή εύποροι ιδιώτες, οι οποίοι παρέχουν: χρηματοδότηση πολιτιστικών δράσεων· υπηρεσίες και πόρους, π.χ. φιλοξενία, εξοπλισμό, τεχνική υποστήριξη· ενίσχυση νέων μορφών τέχνης, π.χ. ψηφιακά φεστιβάλ, καινοτόμες καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες.
Ο ρόλος του χορηγού συνοδεύεται από αντισταθμίσματα, όπως φοροελαφρύνσεις ή ακόμη και φοροαπαλλαγές, επικοινωνιακή προβολή, π.χ. η επωνυμία του χορηγού αναφέρεται σε έντυπα, διαφημίσεις και στην ίδια την εκδήλωση, καθώς και ανάδειξη κοινωνικού προφίλ. Μέσω της χρηματοδότησης εκδηλώσεων υψηλού κύρους, οι χορηγοί δημιουργούν μια εικόνα υποστήριξης του πολιτισμού.
«Οι χορηγοί του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, στα 34 χρόνια λειτουργίας του, αποδεικνύουν έμπρακτα το ενεργό ενδιαφέρον τους για τον πολιτισμό, τις τέχνες και την εκπαίδευση στην Αθήνα και όλη την Ελλάδα. Υποστηρίζουν την καλλιτεχνική και εκπαιδευτική αποστολή του Μεγάρου και γίνονται συνοδοιπόροι ενός μεγάλου πολιτιστικού οργανισμού με διεθνή αναγνωρισιμότητα, ουσιαστικό έργο και διαχρονικό αποτύπωμα.»
Χορηγοί, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Όταν οι χορηγοί εμπνέουν...
Το Παιδικό Μουσείο της οδού Κυδαθηναίων 14, στην Πλάκα, είναι γνωστό για τις εκπαιδευτικές του δραστηριότητες, τις οποίες συχνά στηρίζουν χορηγοί. Με την ευκαιρία των πρώτων γενεθλίων του [...] το Μουσείο σκέφθηκε να ευχαριστήσει τους χορηγούς και δωρητές που στήριξαν το έργο του, όχι απλώς με μία γιορτή, αλλά με μία σειρά δράσεων με άξονα τη χορηγία.
Οι χορηγούμενοι φορείς ευχαριστούν τους χορηγούς τους.
ΟΜΕΠΟ (1996). Τέχνες & Χορηγοί 27, Ιανουάριος-Απρίλιος 1996, σσ. 11-12.
Χoρηγός Επικοινωνίας ΕΡΤ (2021-2025), τηλεοπτικό σήμα.
Χορηγικό μνημείο του Λυσικράτη στην οδό Τριπόδων, Αθήνα. Ιδρύθηκε το 335/4 π.Χ. σε ανάμνηση της…
Χορηγός (καθιστός) ανάμεσα σε ηθοποιούς και μουσικούς, ρωμαϊκό μωσαϊκό, Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης
Goette. H. R. (2007). Choregic Monuments and the Athenian Democracy. In P. Wilson (Ed.), The Greek Theatre and Festivals. Documentary Studies. (Oxfrod Studies in Ancient Documents) (pp. 122-149). Oxford: Oxford University Press.
Makres, A. (2014). Dionysiac Festivals in Athens and the Financing of Comic Performances: Choregia and Democracy. In M. Fontaine & A.C. Scafuro (Eds.), The Oxford Handbook of Greek and Roman Comedy (pp. 70-92). Oxford: Oxford University Press.
International Advertising Association (1938-). Global Media Commission. (1988). Sponsorship: Its Role and Effects. International Advertising Association.
Lindeborg, L., & Lindkvist, L. (2013). The value of arts and culture for regional development: A Scandinavian perspective. London: Routledge.
Wangermée, R., & Gournay, B. (1991). Cultural Policy in France. Germany: Council of Europe, Council for Cultural Co-operation.
Wilson, P., & Csapo, E. (2012). From Chorēgia to Agōnothesia: Evidence for the Administration and Finance of the Athenian Theatre in the Late Fourth Century BC. In D. Rosenbloom & J. Davidson (Eds), Greek Drama IV: Texts, Contexts, Performance (pp. 300-321). Oxford: Aris & Philips.
Wilson, P. (2000). The Athenian Institution of the Khoregia. The Chorus, the City and the Stage. Cambridge: Cambridge University Press.
Σκαλτσά, Μ. (1992). Η Χορηγία των Τεχνών. Μουσεία, Πινακοθήκες, Πολιτιστικά Ιδρύματα στη Μ. Βρετανία και στην Ελλάδα. Αθήνα: ΟΜΕΠΟ.
Χορηγία '97. Αθήνα: ΟΜΕΠΟ
Christ, M. (1990). Liturgy Avoidance and Antidosis in Classical Athens. Transactions of the American Philological Association, 120, 147-169.
Currie, B.G.F. (2011). Epinician choregia: funding a Pindaric chorus. In Athanassaki, L. & Bowie, E. (Eds.), Archaic and Classical Choral Song (pp. 269-310). Berlin/Boston: De Gruyter.
Jones, N.F. (2008). Politics and society in ancient Greece. Wesport, Connecticut: Preager.
MacDowell, D.M. (1989). Athenian Laws about Choruses. In F.J. Fernández Nieto (Ed.), Symposion 1982: Vorträge zur griechischen und hellenistischen Rechtsgeschichte (pp. 65-77). Köln: Böhlau.
Makres, A. (1994). The institution of “choregia” in Classical Athens. Διδακτορική διατριβή. Oxford: Πανεπιστήμιο Οξφόρδης.
Moretti, J.-Ch. (2001). Théâtre et société dans le Grèce antique. Paris: Librairie Générale Française.
Pickard-Cambridge, A. (1968). The Dramatic Festivals of Athens. In J. Could and D.M. Lewis (Eds., 2nd Edition). Oxford: At the Clarendon Press.
Χωρέμη-Σπετσιέρη, Α. (1994). Η οδός Τριπόδων και τα χορηγικά μνημεία στην αρχαία Αθήνα. In W. Coulson, O. Palagia, T. Shear, H. Shapiro & F.Frost (Eds.), The Archaeology of Athens and Attica Under the Democracy: Proceedings of an International Conference Celebrating 2,500 years since the Birth of Democracy in Greece, Held at the American School of Classical Studies at Athens, December 4-6, 1992 (pp. 31-42). Oxford: Oxbow Books.
APA
Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. (n.d.). χορηγός. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/χορηγός
Chicago
"χορηγός." Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. Accessed 17 April 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/χορηγός.