Thymele Logo
Search

χοροθέατρο [ουσ. ουδ.]

Articles Icon 3
Videos Icon 5
Videos Icon 5
[1]

Ορισμός

Παραστατικό είδος που συνδυάζει τον χορό με θεατρικά στοιχεία, δημιουργώντας συνθέσεις που μπορεί να είναι αφηγηματικές ή μη, και στοχεύουν σε μια πολυεπίπεδη αισθητική και συναισθηματική εμπειρία του κοινού.

Ανάπτυξη

Το χοροθέατρο [Tanztheater] είναι ένα υβριδικό παραστατικό είδος που συνδυάζει τον χορό με θεατρικά στοιχεία, όπως η δράση, ο λόγος και η σκηνική παρουσία. Βασίζεται κυρίως στο σώμα ως μέσο έκφρασης και δίνει έμφαση στη συναισθηματική και εννοιολογική επικοινωνία με το κοινό, υπερβαίνοντας τις αυστηρές φόρμες του κλασσικού μπαλέτου. Η αφήγηση δεν είναι κατά κανόνα γραμμική, αλλά συνήθως οργανώνεται μέσα από εικόνες, επαναλήψεις και σκηνικές καταστάσεις με θεματική συνοχή.


Ο όρος συνδέεται κυρίως με το έργο της Pina Bausch [Πίνα Μπάους] και της ομάδας Tanztheater Wuppertal [Χοροθέατρο του Βούπερταλ], που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη ταυτότητα του είδους. Οι ρίζες του εντοπίζονται στον γερμανικό εκφραστικό χορό [Ausdruckstanz], με βασικούς εκπροσώπους τους Rudolf von Laban [Ρούντολφ φον Λάμπαν], Mary Wigman [Μαίρη Βίγκμαν] και Kurt Jooss [Κουρτ Γιος], οι οποίοι ανέδειξαν την κίνηση ως αυτόνομο εκφραστικό μέσο και εισήγαγαν τη σημασία του αυτοσχεδιασμού και της προσωπικής έκφρασης. Η εξέλιξη του χοροθεάτρου επηρεάστηκε από ευρύτερα καλλιτεχνικά ρεύματα, όπως το Επικό Θέατρο του Bertolt Brecht [Μπέρτολτ Μπρεχτ] και το Θέατρο της Σκληρότητας του Antonin Artaud [Αντονέν Αρτώ]. Στο έργο της Bausch, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την Ιεροτελεστία της Άνοιξης [Le Sacre du Printemps, 1975], το Café Müller (1978) και το Kontakthof (1978), συνδυάζονται ρεαλιστικά και ποιητικά στοιχεία. Τεχνικές όπως η επανάληψη, η χειρονομία και η αποσπασματικότητα συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας έντονα βιωματικής και πολυεπίπεδης σκηνικής εμπειρίας που επηρέασε ευρύ φάσμα νεότερων δημιουργών.


Ο όρος «χοροθέατρο» χρησιμοποιείται επίσης με ευρύτερη σημασία για να περιγράψει πειραματικές και σύγχρονες προσεγγίσεις στον χορό, οι οποίες υπερβαίνουν τα όρια των παραδοσιακών μορφών, ενσωματώνοντας διαφορετικά εκφραστικά μέσα και διευρύνοντας τη σχέση σώματος, χώρου και κοινού. Ενδεικτικά, το Alvin Ailey American Dance Theater [Αμερικανικό Χοροθέατρο Άλβιν Έιλι] ανέδειξε την αφροαμερικανική παρουσία στον μοντέρνο χορό, ενώ το Judson Dance Theater [Χοροθέατρο Τζάντσον] εξέφρασε την τάση πειραματισμού και ρήξης με τις συμβάσεις. Στην Ευρώπη, το Nederlands Dans Theater (N.D.T.) συνέβαλε στη σύνθεση μπαλέτου και μοντέρνου χορού. Άλλοι σημαντικοί εκπρόσωποι του σύγχρονου χοροθεάτρου είναι οι Josef Nadj [Γιόζεφ Νατζ], Mats Ek [Ματς Eκ] και Philippe Decouflé [Φιλίπ Ντεκουφλέ], καθώς και οι ομάδες DV8 και Peeping Tom.


Στην Ελλάδα, το χοροθέατρο αναπτύχθηκε μέσα από ποικίλες καλλιτεχνικές κατευθύνσεις. Σημαντική υπήρξε η παρουσία της Ομάδας Εδάφους [Edafos Dance Theatre] του Δημήτρη Παπαϊωάννου [Dimitris Papaioannou] και της Αγγελικής Στελλάτου (1986) και του Χοροθεάτρου Οκτάνα του Κωνσταντίνου Ρήγου (1990). Παράλληλα, το Χοροθέατρο Κ.Θ.Β.Ε. (2000), το Χοροθέατρο Ροές της Σοφίας Σπυράτου (1989), η Ομάδα Χορού Αμάλγαμα της Μαρίας Γοργία (1996-1998), η Ομάδα Πλεύσις του Αντώνη Κουτρουμπή (1996) και το Χοροθέατρο Αποστολία Παπαδαμάκη/Quasi Stellar (2002) συνέβαλαν στη διαμόρφωση της σύγχρονης σκηνής, ενώ σχήματα όπως το σωματείο Ελληνικοί Χοροί-Δόρα Στράτου (1953) ενσωμάτωσαν αφηγηματικά στοιχεία από την παράδοση.

Αγγλικά
dance theater
Γαλλικά
danse-théâtre, le
Γερμανικά
Tanztheater, das
Ιταλικά
teatrodanza, Il

Σχετικοί όροι

σωματικότητα, σωματικό θέατρο, χορόδραμα, χορογραφία, κινησιολογία

Πεδίο εφαρμογής

• Θέατρο
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]
• Εφαρμοσμένα είδη

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

"Doch Pina Bausch hat mit diesem ungewöhnlichen Schritt endgültig ihre Arbeitsform gefunden, deren traumhafte, poetische Bilder und Bewegungssprache ihren rasch einsetzenden weltweiten Erfolg begründet. Mit seinem Ansetzen bei den elementaren menschlichen Gefühlen, bei den Ängsten und Nöten ebenso wie bei den Wünschen und Sehnsüchten, wird das Tanztheater Wuppertal nicht nur in der ganzen Welt verstanden, es löst auch eine internationale choreographische Revolution aus. Das Geheimnis dieses Erfolges mag darin liegen, dass das Tanztheater der Pina Bausch einen unverstellten Blick auf die Realität riskiert und zugleich zum Träumen einlädt. Es nimmt den, die Zuschauer, in in seinem ihrem Alltagsleben ernst und bestärkt zu gleich seine ihre Hoffnung, dass alles sich zum Guten wenden kann. Dafür allerdings ist er selbst aufgerufen, die Verantwortung zu übernehmen."


«Η Pina Bausch είχε επιτέλους βρει τη μορφή που θα έπαιρνε το έργο της, με τις ονειρικές, ποιητικές εικόνες και τη σωματική του γλώσσα να δικαιολογούν την παγκόσμια επιτυχία που σύντομα σημείωσε. Με αφετηρία τα πρωταρχικά συναισθήματα των ανθρώπων –τους φόβους και τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τις επιδιώξεις τους– το Tanztheater Wuppertal όχι μόνο μπόρεσε να γίνει κατανοητό σε όλο τον κόσμο, αλλά πυροδότησε μια διεθνή χορογραφική επανάσταση. Το μυστικό αυτής της επιτυχίας ίσως έγκειται στο γεγονός ότι το χοροθέατρο της Pina Bausch παίρνει το ρίσκο να κοιτάξει κατάματα την πραγματικότητα, ενώ ταυτόχρονα μας καλεί να ονειρευτούμε. Αντιμετωπίζει με σοβαρότητα την καθημερινή ζωή των θεατών, αλλά ταυτόχρονα αναπτερώνει τις ελπίδες τους ότι όλα μπορούν να αλλάξουν προς το καλύτερο. Παράλληλα, καλούνται οι ίδιοι να αναλάβουν ευθύνη.»

Απόσπασμα κειμένου του Norbert Servos [Νόρμπερτ Σέρβος] σχετικά με τη συμβολή της Pina Bausch στη διαμόρφωση της ταυτότητας του χοροθεάτρου.

Servos, N. (χ.χ.). Pina Bausch, Biografie. pinabausch.org. Ανακτήθηκε Φεβρουάριος 24, 2026, από www.pinabausch.org....

Quote Icon

«O πρώτος, παγκοσμίως, χορογράφος που παρουσιάζει δική του δουλειά με το Χοροθέατρο του Βούπερταλ είναι ο Δημήτρης Παπαϊωάννου […].

"Ήταν το Café Müller, που παρουσιάστηκε στο Ηρώδειο και που στοιχειώνει όλο μου το έργο. Μία από τις πιο κεντρικές σκηνές της Μήδειας με την Ομάδα Εδάφους, η σκηνή που εισάγει τον εξπρεσιονισμό στην παράσταση δηλαδή το τρίλεπτο σόλο της Μήδειας πάνω στις δύο καρέκλες με ένα κομπινεζόν τόσο γνώριμο στον κόσμο της Μπάους ήταν εμπνευσμένο από αυτήν. Γι’ αυτό και όταν μου έγινε πρόταση για να παρουσιάσω δικό μου έργο στο θέατρο του Βούπερταλ, ένα από τα πρώτα πράγματα που έκανα ήταν να ξεθάψω τις καρέκλες του Café Müller από τις αποθήκες και να τις χρησιμοποιήσω με έναν τρόπο στο Since She.

Απόσπασμα από συνέντευξη του Δημήτρη Παπαϊωάννου στη Λίνα Ρόκου, στην οποία αναφέρεται στην επιρροή της Pina Bausch στο έργο του.

Ρόκου, Λ. (2018, Δεκέμβριος 17). Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου και το θρυλικό Χοροθέατρο της Πίνα Μπάους παρουσιάζουν στη Στέγη το New Piece I – Since she. Είστε έτοιμοι; Popaganda. popaganda.gr...

Quote Icon

«Το χοροθέατρο μπορεί να εννοηθεί ως ακολουθία η οποία αναπλάθει τους διαχρονικούς κώδικες των τεχνών χορού και θεάτρου σε νέα χορογραφική, επιτελεστική γραφή. Αποτελεί πεδίο αναζητήσεων τρόπων καλλιτεχνικής εμπειρίας που εξασφαλίζουν πρόσβαση στην πρωταρχική σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και τον κόσμο, με μέσο το προνομιακό στοιχείο της ανθρώπινης φύσης, το σώμα. Στις δύσκολες καμπές της ιστορίας η εκπαίδευση συμβάλλει στην άμεση επαφή με τον κόσμο. Αυτή η θεωρητική θέση ενίσχυσε την ιδέα μας για ανάπτυξη προγράμματος εισαγωγής του χοροθεάτρου στο σχολείο.»

Το απόσπασμα προέρχεται από θεωρητικό κείμενο που τεκμηριώνει την παιδαγωγική αξία του χοροθεάτρου στην εκπαίδευση. Υποστηρίζει ότι το χοροθέατρο, ως σύνθεση χορευτικών και θεατρικών στοιχείων, προσφέρει στα παιδιά άμεση, ενσώματη εμπειρία του κόσμου μέσω της κίνησης και της έκφρασης. Η αναφορά στις «δύσκολες καμπές της ιστορίας» υποδηλώνει ότι σε περιόδους κρίσης η καλλιτεχνική εκπαίδευση αποκτά ιδιαίτερη σημασία ως μέσο ανθρωπιστικής καλλιέργειας και κοινωνικής συνοχής.

Γαλάνη, Μ. (2018). Χοροθέατρο στη σύγχρονη ελληνική εκπαίδευση D.A.S. project: Η σχέση των μαθητών με το χοροθέατρο. Στο Λ. Αλεξιάδου, Μ. Αντωνίου, Μ. Καραντζάς, Τ. Κολυδάς, Ι. Λακίδου, Κ. Μουρσελά, Ε. Περακάκη, Α. Τριανταφυλλάκη, Κ. Φανουράκη, & Σ. Χρυσοστόμου (Επιμ.), Πρακτικά του συνεδρίου «Οι Τέχνες στο ελληνικό σχολείο: Παρόν και μέλλον», (Φιλοσοφική Σχολή, 11-13/10/2018) (Τόμ. 1, σσ. 1135–1144). Αθήνα: Ε.Κ.Π.Α., Εκδόσεις Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Βλ. σ. 1135. texnes-ellinikosxoleio.uoa.gr... & Γαλάνη, Μ. (2018, Οκτώβριος 13). Το χοροθέατρο στη σύγχρονη ελληνική εκπαίδευση D.A.S. project: Η σχέση των μαθητών με το χοροθέατρο. Bodossaki Lectures on Demand. www.blod.gr....

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Pina Bausch, Café Müller, βιντεοσκοπημένο απόσπασμα της παράστασης από την ταινία "Pina" (2011) του Wim…

Pina Bausch, Kontakthof, Tanztheater Wuppertal [Teaser, Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού København Danser, 26-29 Ιουνίου 2015].

Αποσπάσματα της παράστασης Revelations της ομάδας χοροθεάτρου Alvin Ailey American Dance Theater (1960-2016).

Κωνσταντίνος Ρήγος, Χοροθέατρο Οκτάνα, Αρκαδία (2014).

Μαίρη Τσούτη, Ομάδα Χορού Ανάλια. Ο Λαβύρινθος-Ο Μύθος της Φαίδρας (1996).

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

H Breanna O'Mara [Μπριάνα Ομάρα] σε στιγμιότυπο από τις δοκιμές της χοροθεατρικής παράστασης Εγκάρσιος Προσανατολισμός,

Προωθητική φωτογραφία της παράστασης Kontaktof της Pina Bausch στη σκηνική αναβίωσή της στο Εθνικό Θέατρο.…

Στιγμιότυπο από την παράσταση Triptych της ομάδας Peeping Tom. Παρίσι, Opéra Palais Garnier (2023).

Στιγμιότυπο από την παράσταση Figures in Exctinction, παραγωγής Nederlands Dans Theater (NDT1) & Complicité -

Στιγμιότυπο από την παράσταση Entre-Temps του Philippe Decouflé, Biennale de Lyon, Maison de la danse…

βασική

Klein, G. (2020). Pina Bausch’s dance theater: Company, artistic practices and reception. Bielefeld: Transcript Verlag.

Manning, S. A. (1986). An american perspective on tanztheater. The Drama Review: T.D.R., 30/2, σσ. 57–79.

Servos, N. (2008). Pina Bausch: Dance theatre. München: K. Kieser Verlag.

Weir, L. (2018). Pina Bausch’s dance theatre: Tracing the evolution of tanztheater. Edinburgh: Edinburgh University Press.

Ρήγος, Κ. (2000). Χοροθέατρο Οκτάνα. 10 χρόνια. Αθήνα: Καστανιώτης.

συμπληρωματική

Birringer, J. H. (1991). Theatre, theory, postmodernism. Bloomington: Indiana University Press.

Climenhaga, R. (2018). Pina Bausch. London & New York: Routledge.

DeFrantz, T. F. (2005). Composite bodies of dance: The repertory of the Alvin Ailey american dance theater. Theatre Journal, 57/4, σσ. 659–678. www.jstor.org...

Diagne, M. (2019). Directing bodies in dance: A visit to Pina Bausch now and then. Στο L. Van Den Dries & T. De Laet (Επιμ.), The great European stage directors: Bausch, Castellucci, Fabre (Τομ. 8, σσ. 31–53). London & New York: Routledge.

Price, D. W. (1990). The politics of the body: Pina Bausch’s "Tanztheater". Theatre Journal, 42/3, σσ. 322–331.

Servos, N. (1998). Pina Bausch: Dance and emancipation. Στο A. Carter (Επιμ.), The Routledge dance studies reader (σσ. 36–45). London & New York: Routledge.

Γαλάνη, Μ. (2018). Χοροθέατρο στη σύγχρονη ελληνική εκπαίδευση D.A.S. project: Η σχέση των μαθητών με το χοροθέατρο. Στο Λ. Αλεξιάδου, Μ. Αντωνίου, Μ. Καραντζάς, Τ. Κολυδάς, Ι. Λακίδου, Κ. Μουρσελά, Ε. Περακάκη, Α. Τριανταφυλλάκη, Κ. Φανουράκη, & Σ. Χρυσοστόμου (Επιμ.), Πρακτικά του συνεδρίου «Οι Τέχνες στο ελληνικό σχολείο: Παρόν και μέλλον», (Φιλοσοφική Σχολή, 11-13/10/2018) (Τόμ. 1, σσ. 1135–1143). Αθήνα: Ε.Κ.Π.Α., Εκδόσεις Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. texnes-ellinikosxoleio.uoa.gr...

Γρηγορίου, Μ. & Μοιράγιας, Α. (Επιμ.). (2004). Χορός. Αθήνα: Κοάν.

APA

Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. (n.d.). χοροθέατρο. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/χοροθέατρο

Chicago

"χοροθέατρο." Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. Accessed 17 April 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/χοροθέατρο.

1741