Thymele Logo
Search

χορηγία [ουσ. θηλ.]

Articles Icon 3
Videos Icon 1
Videos Icon 1
[1]

Ορισμός

Θεσμός της αρχαίας αθηναϊκής δημοκρατίας που ξεκίνησε στην αρχαία Αθήνα, αναφερόταν στην προσφορά ενός εύπορου πολίτη, ο οποίος αναλάμβανε τα έξοδα για τη συγκρότηση και την εκπαίδευση ενός Χορού στο πλαίσιο δραματικών ή διθυραμβικών αγώνων. Στις σύγχρονες κοινωνίες, ο όρος χρησιμοποιείται για να δηλώσει τη χρηματοδότηση ή την υποστήριξη πολιτιστικών εκδηλώσεων από ιδιωτικούς ή δημόσιους φορείς. Η σύγχρονη πολιτιστική χορηγία αποσκοπεί στη διάδοση και ενίσχυση των τεχνών και του πολιτισμού και διέπεται από ειδικό κανονιστικό πλαίσιο, ενώ προσφέρει ως αντιστάθμισμα την προβολή του/της χορηγού.

Ανάπτυξη

Η χορηγία ήταν μία από τις κοινωνικές λειτουργίες που θεσπίστηκαν στην αρχαία Αθήνα μετά τις μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη [Cleisthenes] (508 π.Χ.) και συνίστατο στην ανάληψη της πλήρους χρηματοδότησης του Χορού (δραματικού ή διθυραμβικού) που συμμετείχε σε μία παράσταση κατά τους δραματικούς αγώνες. Στόχος της ήταν να διασφαλίσει τη συμμετοχή εύπορων πολιτών στις δημόσιες δαπάνες, παράλληλα με την ενίσχυση της πολιτιστικής και κοινωνικής ζωής της πόλης. Οι χορηγοί συχνά αποκτούσαν κύρος και πολιτική επιρροή μέσω της συμμετοχής τους, κάτι που τους καθιστούσε εξέχοντες πολίτες.


Μεταξύ του 317 π.Χ. και του 307 π.Χ., υπό το καθεστώς του Δημήτριου του Φαληρέα [Demetrius Phalereus], η χορηγία αντικαταστάθηκε από τον θεσμό των αγωνοθετών, στους οποίους το κράτος ανέθετε τη διαχείριση και τη συγκέντρωση χρηματοδοτήσεων για τους αγώνες. Αυτή η αλλαγή σηματοδοτεί την πρώτη φάση "κρατικοποίησης" του θεσμού της χορηγίας, με το κράτος να αναλαμβάνει ενεργότερη συμμετοχή στην πολιτιστική παραγωγή.


Κατά τη ρωμαϊκή εποχή, η χορηγία συνέχισε να υπάρχει υπό τη μορφή της ευεργεσίας [patronage], κυρίως από πλούσιους ιδιώτες και πολιτικούς που στόχευαν στην υποστήριξη καλλιτεχνών, λογοτεχνών και δημόσιων έργων ως μέσο ενδυνάμωσης της πολιτική τους θέσης.


Στους μεσαιωνικούς χρόνους, η έννοια της χορηγίας περιορίστηκε σημαντικά λόγω της κυριαρχίας της Εκκλησίας, η οποία ανέλαβε τον κύριο ρόλο του χρηματοδότη καλλιτεχνικών έργων. Στην Αναγέννηση, η χορηγία αναβίωσε μέσω των ευγενών και των φεουδαρχικών ηγεμόνων, όπως οι Μέδικοι, οι οποίοι έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στην ανάπτυξη των καλών τεχνών και των επιστημών.


Στη νεότερη Ευρώπη, η χορηγία εξελίχθηκε ως μέρος ενός αστικού και βιομηχανικού πολιτισμού, με εύπορα μέλη του ιδιωτικού επιχειρηματικού τομέα να χρηματοδοτούν θεατρικές και μουσικές παραγωγές ή ακόμη και ιδρύματα, όπως μουσεία.


Στη σύγχρονη ελληνική και διεθνή πραγματικότητα, η χορηγία αφορά την υποστήριξη του πολιτισμού από τον ιδιωτικό τομέα, ενίοτε σε συνεργασία με το δημόσιο. Μορφές σύγχρονης χορηγίας περιλαμβάνουν τη χρηματοδότηση πολιτιστικών εκδηλώσεων, όπως παραστάσεις, φεστιβάλ, εκθέσεις, συνέδρια, την παροχή υπηρεσιών ή προϊόντων, όπως φιλοξενία, μεταφορά, τεχνικός εξοπλισμός, καθώς και υποστήριξη καινοτόμων καλλιτεχνικών πρωτοβουλιών, όπως ψηφιακές παραστάσεις, πολυμεσικά έργα.


Ιδιαίτερη θέση έχει η πολιτιστική χορηγία στην Ελλάδα, η οποία κατοχυρώνεται νομικά από τον Νόμο 3525/2007, καθορίζοντας τη διαδικασία, τις προϋποθέσεις, τα κίνητρα και τα αντισταθμίσματα της χορηγικής προσφοράς. Αντίστοιχα θεσμικά πλαίσια υπάρχουν και σε άλλες χώρες, προσαρμοσμένα στις πολιτιστικές και κοινωνικές τους ιδιαιτερότητες.


Η χορηγία, εξελισσόμενη από λειτουργία της αρχαίας Αθήνας, αποτελεί σήμερα έναν από τους κύριους μηχανισμούς στήριξης της πολιτιστικής παραγωγής. Η αναβίωσή της ως θεσμού, με έμφαση στις ιδιωτικές επενδύσεις και τη συνεργασία δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, δημιουργεί δυναμικές για την έμπρακτη ενίσχυση της καλλιτεχνικής έκφρασης και της πολιτιστικής δημιουργίας.

Αγγλικά
choregia· sponsorship· patronage
Γαλλικά
chorégie, la· mécénat culturel, le
Γερμανικά
Choregie, die· Mäzenatentum· das,
Ιταλικά
coregia, la· mecenatismo culturale, il· sponsorizzazione culturale, la

Σχετικοί όροι

χορηγός, επιχορήγηση, ευεργετική παράσταση

Μη προτεινόμενοι όροι

δωρεά

Πεδίο εφαρμογής

• Όψις και παραγωγή
• Θέατρο
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]
• Εφαρμοσμένα είδη
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

«Αν το σημερινό ελληνικό κράτος θέσπιζε ως υποχρεωτική τη χορηγία, για τις 3.000 π.χ. πλέον κερδοφόρες συγκριτικά επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, με ετήσιες εισφορές της τάξης μόλις του 1% κατά μέσο όρο, ο πολιτισμός θα επροικοδοτείτο άμεσα με περίπου 20 δις το χρόνο, που αποτελούν το διπλάσιο σχεδόν ποσό, από αυτό που επενδύεται σήμερα από χορηγικούς πόρους.»

Το αίτημα για την υποχρεωτική θεσμοθέτηση της χορηγίας χρονολογείται ήδη από την εποχή της δραχμής και ακόμη χρονίζει.

Κουτούπης, Π. Θ. (1997). Με μελετούμενη σχετική νομοθετική ρύθμιση ο χορηγικός θεσμός γυρίζει στις ρίζες του με εισφορές 20 περίπου δις για τον πολιτισμό. Στο Χορηγία '97. Αθήνα: ΟΜΕΠΟ, σσ. 37-38.

Quote Icon

"Between 317 and 307 BC, the old-style Athenian choregia was abolished by Demetrios of Phaleron and at the same time the erection of monumental grave stelai was also prohibited. From then on, the state took over the theatre competition and appointed an agonothetes in place of the choregos. He was perhaps still responsible for the costs, and he certainly was in charge of the entire management of the dithyrambic performance of his chorus. In spite of this change of management, the custom of awarding the agonothetes—should the chorus under his care win the competition—with a tripod displayed publicly on a more or less elaborate base still continued."


«Μεταξύ του 317 και του 307 π.Χ., η παλαιού τύπου αθηναϊκή χορηγία καταργήθηκε από τον Δημήτριο τον Φαληρέα και ταυτόχρονα απαγορεύτηκε και η ανέγερση μνημειακών επιτύμβιων στηλών. Έκτοτε, το κράτος ανέλαβε τους θεατρικούς αγώνες και διόρισε στη θέση του χορηγού έναν αγωνοθέτη. Ίσως εξακολουθούσε να είναι υπεύθυνος για τα έξοδα και σίγουρα είχε την ευθύνη της συνολικής διαχείρισης των διθυραμβικών Χορών του. Παρά αυτή την αλλαγή της διαχείρισης, το έθιμο της βράβευσης του αγωνοθέτη —εφόσον ο Χορός υπό τη φροντίδα του κέρδιζε τον αγώνα— με έναν τρίποδα που εκτίθετο δημοσίως σε μια περισσότερο ή λιγότερο περίτεχνη βάση εξακολουθούσε να υφίσταται».

Η μετάβαση από τον θεσμό της χορηγίας στην κρατική επιχορήγηση.

Goette, H. R. (2007). Choregic Monuments and the Athenian Democracy. Στο P. Wilson (Επιμ.), The Greek theatre and festivals: Documentary studies (σσ. 122–149). Oxford: Oxford University Press.

Quote Icon

«Η Πολιτιστική Χορηγία είναι ένας θεσμός της ελληνικής πολιτείας που αποσκοπεί στη χρηματοδότηση του πολιτισμού από πόρους προερχόμενους από τον ιδιωτικό τομέα. Η Πολιτιστική Χορηγία δεν σχετίζεται με τις επιχορηγήσεις του Υπουργείου Πολιτισμού από δημόσιους πόρους.»

Απόσπασμα από κείμενο αναρτημένο στον ιστότοπο του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελληνικής Δημοκρατίας με τίτλο: Πολιτιστική Χορηγία.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Οι Λειτουργίες στην αρχαία Αθήνα - Η Χορηγία.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Τιμητικό ψήφισμα για δύο χορηγούς από τον αρχαίο δήμο της Αιξωνής, (σημερινή περιοχή της Γλυφάδας…

βασική

Goette. H. R. (2007). Choregic Monuments and the Athenian Democracy. In P. Wilson (Ed.), The Greek Theatre and FestivalsDocumentary Studies. (Oxfrod Studies in Ancient Documents) (pp. 122-149). Oxford: Oxford University Press.

Makres, A. (2014). Dionysiac Festivals in Athens and the Financing of Comic Performances: Choregia and Democracy. In M. Fontaine & A.C. Scafuro (Eds.), The Oxford Handbook of Greek and Roman Comedy (pp. 70-92). Oxford: Oxford University Press.

International Advertising Association (1938-). Global Media Commission. (1988). Sponsorship: Its Role and Effects. International Advertising Association.

Lindeborg, L., & Lindkvist, L. (2013). The value of arts and culture for regional development: A Scandinavian perspective. London: Routledge.

Wangermée, R., & Gournay, B. (1991). Cultural Policy in France. Germany: Council of Europe, Council for Cultural Co-operation.

Wilson, P. & Csapo, E. (2012). From Chorēgia to Agōnothesia: Evidence for the Administration and Finance of the Athenian Theatre in the Late Fourth Century BC. In D. Rosenbloom & J. Davidson (Eds.), Greek Drama IV: Texts, Contexts, Performance (pp. 300-321). Oxford: Aris & Philips.

Wilson, P. (2000). The Athenian Institution of the Khoregia. The Chorus, the City and the Stage. Cambridge: Cambridge University Press.

Σκαλτσά, Μ. (1992). Η Χορηγία των Τεχνών. Μουσεία, Πινακοθήκες, Πολιτιστικά Ιδρύματα στη Μ. Βρετανία και στην Ελλάδα. Αθήνα: ΟΜΕΠΟ.

Χορηγία '97. Αθήνα: ΟΜΕΠΟ

συμπληρωματική

Christ, M. (1990). Liturgy Avoidance and Antidosis in Classical Athens. Transactions of the American Philological Association, 120, 147-169.

Csapo, E. & Slater, W.J. (1995). The Context of Ancient Drama. Ann Arbor: The University of Michigan Press.

Gabrielsen, V. (1987). The Antidosis Procedure in Classical Athens. Classica et Mediaevalia, 38, 7-38.

Ghiron-Bistagne, P. (1976). Recherces sur les acteurs dans la Grèce antique. Paris.

Kawalko Roselli, D. (2011). Theater of the People: Spectators and Society in Ancient Athens. Austin TX.

Moretti, J.-Ch. (2001). Théâtre et société dans le Grèce antique. Paris: Librairie Générale Française.

Pickard-Cambridge, A. (1968). The Dramatic Festivals of Athens, (2nd ed., rev. by J. Could and D.M. Lewis). Oxford: At the Clarendon Press.

APA

Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. (n.d.). χορηγία. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/χορηγία

Chicago

"χορηγία." Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. Accessed 17 April 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/χορηγία.

1741