"The term “surrealist theatre,” as distinct from “surrealist drama”—in the sense that it goes beyond the limits of the page and reaches the stage—needs further elucidation. What is “surrealist theatre” and what are its characteristics? Where and when did it make its appearance and for what time span? These issues will be addressed here, starting with an attempt to define the term “surrealist theatre.” By this term, I refer to any theatrical work that claims to be surrealist, and which has been put on stage (thus going beyond the limits of the page), independently of the consent of the leader of Surrealism, André Breton. For if Breton’s approval must be necessary for any theatrical work to be considered surrealist, then such a theatre would indeed not exist, given Breton’s overall hostile attitude toward theatre (despite his own early theatrical attempts during his Dadaist phase). Finally, if there is a theatrical work that does not make any overt claim of connection to Surrealism, yet arguably bears traces of it, I prefer to classify it as an epigone to surrealist theatre. As such, one should talk about the influence of surrealist theatre, one that has indeed exceeded both the national borders of the parent country of Surrealism—France—and the temporal borders of the movement’s historical moment, which officially expired in 1968, two years after André Breton’s death."
«Ο όρος “σουρεαλιστικό θέατρο”, ως διακριτός από τον όρο “σουρεαλιστικό δράμα” – με την έννοια ότι υπερβαίνει τα όρια της σελίδας και φτάνει έως τη σκηνή –, χρειάζεται περαιτέρω αποσαφήνιση. Τι είναι το “σουρεαλιστικό θέατρο” και ποια είναι τα χαρακτηριστικά του; Πού και πότε εμφανίστηκε και για πόσο χρονικό διάστημα; Τα ζητήματα αυτά θα εξεταστούν εδώ, με αφετηρία μια απόπειρα ορισμού του όρου “σουρεαλιστικό θέατρο”. Με τον όρο αυτό αναφέρομαι σε κάθε θεατρικό έργο που διεκδικεί σουρεαλιστική ταυτότητα και έχει ανέβει στη σκηνή (υπερβαίνοντας έτσι τα όρια της σελίδας), ανεξάρτητα από τη συναίνεση του ηγέτη του σουρεαλισμού André Breton. Διότι, αν η έγκριση του Breton ήταν απαραίτητη για να θεωρηθεί σουρεαλιστικό ένα θεατρικό έργο, τότε ένα τέτοιο θέατρο πράγματι δεν θα υπήρχε, δεδομένης της εν γένει εχθρικής στάσης του Breton απέναντι στο θέατρο (παρά τις δικές του πρώιμες θεατρικές απόπειρες κατά την ντανταϊστική του περίοδο). Τέλος, αν ένα θεατρικό έργο δεν διεκδικεί ρητά κάποια σύνδεση με τον σουρεαλισμό, μπορεί όμως εύλογα να υποστηριχθεί ότι φέρει ίχνη του, προτιμώ να το κατατάσσω στους επιγόνους του σουρεαλιστικού θεάτρου. Υπό αυτή την έννοια, θα πρέπει κανείς να αναφέρεται στην επίδραση του σουρεαλιστικού θεάτρου, η οποία πράγματι υπερέβη τόσο τα εθνικά σύνορα της μητέρας πατρίδας του σουρεαλισμού, της Γαλλίας, όσο και τα χρονικά όρια της ιστορικής στιγμής του κινήματος, η οποία έληξε επισήμως το 1968, δύο χρόνια μετά τον θάνατο του André Breton.»
Ευτύχης Πυροβολάκης, Μετ.
Η μελετήτρια Βασιλική Ράπτη [Vassiliki Rapti] διακρίνει το σουρεαλιστικό θέατρο από το «σουρεαλιστικό δράμα» και το ορίζει ως κάθε θεατρικό έργο που διεκδικεί σουρεαλιστική ταυτότητα και έχει ανέβει στη σκηνή, ανεξάρτητα από την έγκριση του André Breton [Αντρέ Μπρετόν]. Επειδή ο Breton στάθηκε εχθρικός απέναντι στο θέατρο, η συναίνεσή του ως προϋπόθεση θα καθιστούσε το σουρεαλιστικό θέατρο ανύπαρκτο. Με την έννοια του «επιγόνου» η Ράπτη εντάσσει στο πεδίο και έργα που φέρουν ίχνη του σουρεαλιστικού θεάτρου χωρίς να το επικαλούνται, επεκτείνοντας την επίδρασή του πέρα από τη Γαλλία και το ιστορικό όριο του 1968.
Rapti, V. (2013). Ludics in Surrealist Theatre and Beyond. Farnham: Ashgate. Βλ. σ. 2.