Thymele Logo
Search

διευρυμένη χορογραφία [ουσ. θηλ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 4
Videos Icon 5
[1]

Ορισμός

Σύγχρονη έννοια στη θεωρία και πρακτική του χορού και των παραστατικών τεχνών, η οποία αντιμετωπίζει τη χορογραφία ως διαδικασία οργάνωσης και ρύθμισης σχέσεων ανάμεσα σε σώματα, χώρους, αντικείμενα, μέσα και κοινωνικές δομές. Υπερβαίνει τα παραδοσιακά όρια της σκηνικής κίνησης και αξιοποιεί ποικίλες μορφές έκφρασης, επεκτείνοντας το πεδίο του χορού πέρα από την καθεαυτή σωματική κίνηση.

Ανάπτυξη

Η προέλευση του όρου διευρυμένη χορογραφία ανιχνεύεται στις εικαστικές τέχνες και, ειδικότερα, στο άρθρο της θεωρητικού της τέχνης Rosalind Krauss [Ρόζαλιντ Κράους], «Η γλυπτική εντός του διευρυμένου πεδίου» ["Sculpture in the expanded field"] (1979). Στο κείμενό της η Krauss υποστηρίζει ότι η ιστορική συγκρότηση της γλυπτικής παράγει ένα σύνολο εσωτερικών κανόνων και εννοιολογικών ορίων, με τα οποία κάθε νέο έργο συνδιαλέγεται, ακόμη και όταν επιχειρεί να τα υπερβεί. Κατ’ αναλογίαν, το χορογραφικό πεδίο συγκροτείται μέσα από ιστορικά παραδείγματα που εγκαθιδρύουν αναγνωρίσιμους και ευρέως αποδεκτούς κώδικες, στοιχειοθετώντας έναν εννοιολογικό ορίζοντα αναφοράς εντός του οποίου καθίστανται δυνατές τόσο η δημιουργία όσο και η πρόσληψη νέων έργων.


Παρά το γεγονός ότι οι Αμερικανοί/Αμερικανίδες μεταμοντέρνοι/μεταμοντέρνες χορογράφοι της δεκαετίας του 1960 διεύρυναν ριζικά τα όρια του χορού μέσα από πειραματικές μεθόδους, ο όρος διευρυμένη χορογραφία καθιερώθηκε και απέκτησε θεωρητική διάδοση μόλις στον 21ο αιώνα. Ο όρος δεν παραπέμπει απλώς σε μια ποσοτική επέκταση των υφιστάμενων χορογραφικών πρακτικών, αλλά εισάγει μια ποιοτική αναδιατύπωση του ορισμού της χορογραφίας: κάθε πρωτόκολλο οργάνωσης της κίνησης στον χώρο δύναται να θεωρηθεί χορογραφία, με αποτέλεσμα ο χορός να συνιστά μία μόνο από τις ενδεχόμενες εκδηλώσεις της.


Η καλλιτεχνική έρευνα που υποστηρίζει τη δημιουργία έργων διευρυμένης χορογραφίας χαρακτηρίζεται από διαθεματικότητα και μεθοδολογική ευελιξία. Αντλεί από πεδία όπως η αρχιτεκτονική, η ανθρωπολογία, η κοινωνιολογία, η φιλοσοφία, οι εικαστικές τέχνες, ο κινηματογράφος, η τεχνολογία, οι θετικές επιστήμες και οι καθημερινές κοινωνικές πρακτικές. Στο πλαίσιο αυτό, κάθε δημιουργός συγκροτεί μια ιδιοσυγκρασιακή μεθοδολογία, επαναπροσδιορίζοντας τα μέσα του/της και αναστοχάζοντας τους τρόπους παραγωγής, παρουσίασης και διάχυσης του καλλιτεχνικού έργου.


Η παρουσίαση έργων διευρυμένης χορογραφίας συχνά πραγματοποιείται σε πλαίσια που απομακρύνονται από τη συμβατική μετωπική θεατρική συνθήκη, ανατρέποντας τους παραδοσιακούς διαχωρισμούς ανάμεσα στη σκηνή και το κοινό. Ως εκ τούτου, τα έργα αυτά δύνανται να υλοποιηθούν υπό μορφή εικαστικών εγκαταστάσεων, περιπάτων, συμμετοχικών ή καθοδηγούμενων δράσεων, ηχοτοπίων ή άλλων υβριδικών μορφών.


Η αποσύνδεση της χορογραφίας από τον χορό συχνά ερμηνεύεται ως πολιτική χειρονομία, καθώς αποσταθεροποιεί τις προσδοκίες του κοινού ως προς το τι συνιστά χορογραφία και, κατά συνέπεια, το κινητοποιεί να αναζητήσει εναλλακτικές σχέσεις πρόσληψης και εμπλοκής με το έργο.


Ενδεικτικά παραδείγματα έργων που ενσαρκώνουν τις αρχές της διευρυμένης χορογραφίας αποτελούν η σειρά Χορογραφικά αντικείμενα [Choreographic Objects] του William Forsythe [Ουίλλιαμ Φορσάιθ], το έργο Αναδρομή [Retrospective, 2012] του Xavier Le Roy [Ξαβιέ Λε Ρουά], η πολύωρη εμπειρία Μέσα [Inside, 2011] του Δημήτρη Παπαϊωάννου [Dimitris Papaioannou] και η Σειρά Τεχνητής Φύσης [Artificial Nature Series, 2012] της Mette Ingvartsen [Μέττε Ίνγκβαρτσεν].

Αγγλικά
expanded choreography
Γαλλικά
chorégraphie élargie, la
Γερμανικά
erweiterte Choreografie, die
Ιταλικά
coreografia ampliata, la

Σχετικοί όροι

εννοιακός χορός, τέχνη της επιτέλεσης, επιτελεστικότητα, εννοιακή τέχνη, θεσμική κριτική, Φλούξους, μινιμαλισμός

Πεδίο εφαρμογής

• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

«Από τα αντικείμενα έως τους ήχους, η χορογραφία επεκτείνεται πέρα από τον χορό και τα ανθρώπινα σώματα σε κίνηση. Το βιβλίο αυτό προσφέρει μία από τις σπάνιες συστηματικές διερευνήσεις της διευρυμένης χορογραφίας, όπως αυτή αναπτύσσεται στη σύγχρονη εποχή, και είναι το πρώτο που εξετάζει τη διευρυμένη χορογραφία από διαϊστορική οπτική. Μέσα από μελέτες περίπτωσης από διαφορετικές περιόδους της ευρωπαϊκής ιστορίας του χορού – από τον αναγεννησιακό χορό έως τα χορογραφικά αντικείμενα του William Forsythe και από τα αυλικά μπαλέτα του μπαρόκ έως τις ψηφιακές χορογραφίες – ανιχνεύει τη διαδρομή της χορογραφίας ως πρακτικής που υπερβαίνει την αποκλειστική της σύνδεση με τα ανθρώπινα σώματα που χορεύουν και κινούνται.»

Η θεωρητικός του χορού Anna Leon [Άννα Λεόν] οριοθετεί το πεδίο της διευρυμένης χορογραφίας, η οποία εκτείνεται πέρα από τον χορό και τα ανθρώπινα σώματα, σε αντικείμενα και ήχους. Με διαϊστορική οπτική, παρακολουθεί τη διεύρυνση της χορογραφίας από τον αναγεννησιακό χορό και τα αυλικά μπαλέτα έως τα χορογραφικά αντικείμενα του Forsythe και τις ψηφιακές χορογραφίες.

Leon, A. (2022). Expanded choreographies–choreographic histories: Trans-historical perspectives beyond dance and human bodies in motion. Bielefeld: Transcript Verlag. Βλ. σ. 21.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Προωθητικό βίντεο του Le Sacre du printemps [Η ιεροτελεστία της άνοιξης] (2007) του

Απόσπασμα από το Levée des conflits [Άρση των συγκρούσεων] (2010) του Boris Charmatz…

Το Μέσα [Inside] (2011) του Δημήτρη Παπαϊωάννου [Dimitris Papaioannou]. Για περίπου έξι…

Το Nowhere and Everywhere at the Same Time, No. 2 [Πουθενά και παντού ταυτόχρονα,…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Simone Forti [Σιμόνε Φόρτι], Slant Board [Κεκλιμένη σανίδα], 1961. Νέα Υόρκη, MoMA,…

Senga Nengudi [Σένγκα Νενγκούντι], R.S.V.P.I., 1977/2003. Νέα Υόρκη, MoMA, έκθεση Vital Signs: Artists…

Mette Ingvartsen [Μέττε Ίνγκβαρτσεν], Evaporated Landscapes [Εξατμισμένα τοπία], 2009. Γκρατς, Steirischer Herbst,…

Άποψη της έκθεσης Retrospective [Αναδρομή] (2012) του Xavier Le Roy [Ξαβιέ Λε Ρουά]

Στιγμιότυπο από το Kiss [Φιλί] (2002) του Tino Sehgal [Τίνο Σέγκαλ]. Ένας…

βασική

Allsopp, R., & Lepecki, A. (2008). On choreography. Performance Research, 13/1, σσ. 1–6.

Cvejić, B. (2015). Choreographing problems: Expressive concepts in contemporary dance and performance. London: Palgrave Macmillan.

Krauss, R. (1979). Sculpture in the expanded field. October, 8, σσ. 30–44.

Krauss, R. (2023). Η πρωτοτυπία της πρωτοπορίας. Κείμενα για την τέχνη (Ρ. Σινοπούλου, Μετ.). Αθήνα: Πλέθρον.

Leon, A. (2022). Expanded choreographies–Choreographic histories. Trans-historical perspectives beyond dance and human bodies in motion. Bielefeld: Transcript Verlag.

Lepecki, A. (2006). Exhausting dance: Performance and the politics of movement. New York & London: Routledge.

συμπληρωματική

Banes, S. (1987). Terpsichore in sneakers: Post-modern dance. Connecticut: Wesleyan University Press.

Ingvartsen, M. (2016). Expanded choreography: Shifting the agency of movement in the artificial nature project and 69 positions. Lund: Lund University.

Τεκτονίδου, Π. (2024). Διακαλλιτεχνικότητα, δραματουργία, επιτελεστικότητα: Η χορογραφία ως διευρυμένη πρακτική μέσω των σωμάτων και του ήχου. [Διδακτορική διατριβή. Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών-Τμήμα Εικαστικών Τεχνών]. Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών. hdl.handle.net...

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. διευρυμένη χορογραφία. Ανακτήθηκε από https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/διευρυμένη-χορογραφία

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «διευρυμένη χορογραφία». Ανακτήθηκε 20 November 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/διευρυμένη-χορογραφία.

MLA

«διευρυμένη χορογραφία». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 20 November 2026, https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/διευρυμένη-χορογραφία.

1388