Thymele Logo
Search

διευρυμένη χορογραφία [ουσ. θηλ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 2
Videos Icon 4
[1]

Ορισμός

Σύγχρονη έννοια στη θεωρία και πρακτική του χορού και των παραστατικών τεχνών, η οποία αντιμετωπίζει τη χορογραφία ως διαδικασία οργάνωσης και ρύθμισης σχέσεων ανάμεσα σε σώματα, χώρους, αντικείμενα, μέσα και κοινωνικές δομές. Υπερβαίνει τα παραδοσιακά όρια της σκηνικής κίνησης και αξιοποιεί ποικίλες μορφές έκφρασης, επεκτείνοντας το πεδίο του χορού πέρα από την καθεαυτή σωματική κίνηση.

Ανάπτυξη

Η προέλευση του όρου διευρυμένη χορογραφία ανιχνεύεται στις εικαστικές τέχνες και, ειδικότερα, στο άρθρο της θεωρητικού της τέχνης Rosalind Krauss [Ρόζαλιντ Κράους], «Η γλυπτική εντός του διευρυμένου πεδίου» ["Sculpture in the expanded field"] (1979). Στο κείμενό της η Krauss υποστηρίζει ότι η ιστορική συγκρότηση της γλυπτικής παράγει ένα σύνολο εσωτερικών κανόνων και εννοιολογικών ορίων, με τα οποία κάθε νέο έργο συνδιαλέγεται, ακόμη και όταν επιχειρεί να τα υπερβεί. Κατ’ αναλογίαν, το χορογραφικό πεδίο συγκροτείται μέσα από ιστορικά παραδείγματα που εγκαθιδρύουν αναγνωρίσιμους και ευρέως αποδεκτούς κώδικες, στοιχειοθετώντας έναν εννοιολογικό ορίζοντα αναφοράς εντός του οποίου καθίστανται δυνατές τόσο η δημιουργία όσο και η πρόσληψη νέων έργων.


Παρά το γεγονός ότι οι Αμερικανοί/Αμερικανίδες μεταμοντέρνοι/μεταμοντέρνες χορογράφοι της δεκαετίας του 1960 διεύρυναν ριζικά τα όρια του χορού μέσα από πειραματικές μεθόδους, ο όρος διευρυμένη χορογραφία καθιερώνεται και αποκτά θεωρητική διάδοση μόλις στον 21ο αιώνα. Ο όρος δεν παραπέμπει απλώς σε μια ποσοτική επέκταση των υφιστάμενων χορογραφικών πρακτικών, αλλά εισαγάγει μια ποιοτική αναδιατύπωση του ορισμού της χορογραφίας: κάθε πρωτόκολλο οργάνωσης της κίνησης στον χώρο δύναται να θεωρηθεί χορογραφία, με αποτέλεσμα ο χορός να συνιστά μία μόνο από τις ενδεχόμενες εκδηλώσεις της.


Η καλλιτεχνική έρευνα που υποστηρίζει τη δημιουργία έργων διευρυμένης χορογραφίας χαρακτηρίζεται από διαθεματικότητα και μεθοδολογική ευελιξία. Αντλεί από πεδία όπως η αρχιτεκτονική, η ανθρωπολογία, η κοινωνιολογία, η φιλοσοφία, οι εικαστικές τέχνες, ο κινηματογράφος, η τεχνολογία, οι θετικές επιστήμες και οι καθημερινές κοινωνικές πρακτικές. Στο πλαίσιο αυτό, κάθε δημιουργός συγκροτεί μια ιδιοσυγκρασιακή μεθοδολογία, επαναπροσδιορίζοντας τα μέσα του/της και αναστοχάζοντας τους τρόπους παραγωγής, παρουσίασης και διάχυσης του καλλιτεχνικού έργου.


Η παρουσίαση έργων διευρυμένης χορογραφίας συχνά πραγματοποιείται σε πλαίσια που απομακρύνονται από τη συμβατική μετωπική θεατρική συνθήκη, ανατρέποντας τους παραδοσιακούς διαχωρισμούς ανάμεσα στη σκηνή και το κοινό. Ως εκ τούτου, τα έργα αυτά δύνανται να υλοποιηθούν υπό μορφή εικαστικών εγκαταστάσεων, περιπάτων, συμμετοχικών ή καθοδηγούμενων δράσεων, ηχοτοπίων ή άλλων υβριδικών μορφών.


Η αποσύνδεση της χορογραφίας από τον χορό συχνά ερμηνεύεται ως πολιτική χειρονομία, καθώς αποσταθεροποιεί τις προσδοκίες του κοινού ως προς το τι συνιστά χορογραφία και, κατά συνέπεια, το κινητοποιεί να αναζητήσει εναλλακτικές σχέσεις πρόσληψης και εμπλοκής με το έργο.


Ενδεικτικά παραδείγματα έργων που ενσαρκώνουν τις αρχές της διευρυμένης χορογραφίας αποτελούν η σειρά Χορογραφικά αντικείμενα [Choreographic Objects] του William Forsythe [Ουίλλιαμ Φορσάϊθ], το έργο Αναδρομή [Retrospective, 2012] του Xavier Le Roy [Ξαβιέ Λε Ρουά], η πολύωρη εμπειρία Μέσα [Inside, 2011] του Δημήτρη Παπαϊωάννου [Dimitris Papaioannou] και η Σειρά Τεχνητής Φύσης [Artificial Nature Series, 2012] της Mette Ingvartsen [Μέττε Ίνγκβαρτσεν].

Αγγλικά
expanded choreography
Γαλλικά
chorégraphie élargie, la
Γερμανικά
erweiterte Choreografie, die
Ιταλικά
coreografia ampliata, la

Σχετικοί όροι

εννοιακός χορός, μεταμοντερνισμός, εγκατάσταση, τέχνη της επιτέλεσης, επιτελεστικότητα

Πεδίο εφαρμογής

• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

"From objects to sounds, choreography is expanding beyond dance and human bodies in motion. This book offers one of the rare systematic investigations of expanded choreography as it develops in contemporaneity, and is the first to consider expanded choreography from a trans-historical perspective. Through case studies on different periods of European dance history –ranging from renaissance dance to William Forsythe’s choreographic objects and from Baroque court ballets to digital choreographies– it traces a journey of choreography as a practice transcending its sole association with dancing, moving, human bodies."


«Από τα αντικείμενα στους ήχους, η χορογραφία επεκτείνεται πέρα από τον χορό και τα ανθρώπινα σώματα σε κίνηση. Το παρόν βιβλίο προσφέρει μια από τις σπάνιες συστηματικές έρευνες της διευρυμένης χορογραφίας, όπως αναπτύσσεται μέσα στον χρόνο, και είναι το πρώτο που εξετάζει τη διευρυμένη χορογραφία από μια δια-ιστορική προοπτική. Αξιοποιώντας μελέτες περίπτωσης από διαφορετικές περιόδους της ευρωπαϊκής ιστορίας του χορού –που εκτείνονται από τον αναγεννησιακό χορό έως τον William Forsythe και από τα μπαρόκ μπαλέτα της Αυλής μέχρι τις ψηφιακές χορογραφίες– ανιχνεύεται μια διαδρομή της χορογραφίας ως πρακτικής που υπερβαίνει την αποκλειστική σύνδεσή της με τα χορεύοντα, κινούμενα, ανθρώπινα σώματα.»

Σημείωμα της Anna Leon [Άννα Λεόν] αναφορικά με το πεδίο εφαρμογής της διευρυμένης χορογραφίας.

Leon, A. (2022). Expanded ChoreographiesChoreographic Histories: Trans-historical perspectives beyond dance and human bodies in motion. Bielefeld: Transcript Verlag. Βλ. σ. 21.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

William Forsythe, Choreographic Objects, Nowhere and Everywhere at the Same Time, No.2. Έσσεν, Folkwang…

Δημήτρης Παπαϊωάννου, Μέσα, 2011.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Simone Forti [Σιμόνε Φόρτι], Slant Board, 1961. Νέα Υόρκη, ΜοΜΑ, 2015.

Η αξιοποίηση…

Senga Nengudi [Σένγκα Νενγκούντι], R.S.V.P.I., 1977/2003. Νέα Υόρκη, ΜοΜΑ, Vital Signs: Artists and…

Mette Ingvartsen, Evaporated Landscapes, Steirischer Herbst Festival, Graz, 2009. Στo έργο Evaporated Landscapes

Άποψη εγκατάστασης στο πλαίσιο της αναδρομικής έκθεσης Retrospective του Xavier Le Roy. Νέα Υόρκη, MoMA,…

βασική

Allsopp, R., & Lepecki, A. (2008). On choreography. Performance Research, 13/1, σσ. 1–6.

Cvejić, B. (2015). Choreographing problems: Expressive concepts in contemporary dance and performance. London: Palgrave Macmillan.

Krauss, R. (1979). Sculpture in the expanded field. October, 8, σσ. 30–44.

Krauss, R. (2023). Η πρωτοτυπία της πρωτοπορίας. Κείμενα για την τέχνη (Ρ. Σινοπούλου, Μετ.). Αθήνα: Πλέθρον.

Leon, A. (2022). Expanded choreographiesChoreographic histories. Trans-historical perspectives beyond dance and human bodies in motion. Bielefeld: Transcript Verlag.

Lepecki, A. (2006). Exhausting dance: Performance and the politics of movement. New York & London: Routledge.

συμπληρωματική

Banes, S. (1987). Terpsichore in sneakers: Post-modern dance. Connecticut: Wesleyan University Press.

Mette, I. (2016). Expanded choreography: Shifting the agency of movement in the artificial nature project and 69 positions. Lund: Lund University.

Τεκτονίδου, Π. (2024). Διακαλλιτεχνικότητα, δραματουργία, επιτελεστικότητα: Η χορογραφία ως διευρυμένη πρακτική μέσω των σωμάτων και του ήχου. [Διδακτορική διατριβή. Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών-Τμήμα Εικαστικών Τεχνών]. Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών. hdl.handle.net...

APA

Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. (n.d.). διευρυμένη χορογραφία. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/διευρυμένη-χορογραφία

Chicago

"διευρυμένη χορογραφία." Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. Accessed 17 April 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/διευρυμένη-χορογραφία.

1741