Thymele Logo
Search

μπελκάντο [ουσ. ουδ., επίθετο]

Articles Icon 1
Videos Icon 3
Videos Icon 5
[1]

Ορισμός

Φωνητικό ύφος και τεχνική σύνθεσης της ιταλικής όπερας, που διακρίνονται για την κομψότητα και τη δεξιοτεχνία τους. Κυριολεκτικά: όμορφο τραγούδι[σμα]

Ανάπτυξη

Το μπελκάντο αφορά σε έναν κεκοσμημένο και καλλωπισμένο τρόπο ερμηνείας της ιταλικής όπερας, με έμφαση στην ανάδειξη α) της ευκαμψίας και της αρτιότητας της φωνητικής τεχνικής και β) της μελωδικής διάχυσης και της διαύγειας του ήχου. Το ύφος αυτό διέπεται από υψηλό βαθμό δεξιοτεχνίας, στερώντας ενίοτε από την ερμηνεία το πνευματικό ή το δραματικό βάθος. Περιλαμβάνει κατά κανόνα πλήθος μελισμάτων, ποικιλμάτων, χρωματισμών και βοκαλισμών, των οποίων η ερμηνευτική προσέγγιση επιτρέπει τους αυτοσχεδιαστικούς ακροβατισμούς, αγγίζοντας αρκετά συχνά την εκζήτηση. Αφορά κατά κύριο λόγο στον πρώιμο 19ο αιώνα και την ακμή της ιταλικής όπερας, εντός της οποίας ξεχωρίζουν τα υψηλών απαιτήσεων έργα των Gioacchino Rossini [Τζοακκίνο Ροσσίνι], Vincenzo Bellini [Βιντσέντζο Μπελλίνι] και Gaetano Donizetti [Γκαετάνο Ντονιτζέττι]. Η παρακαταθήκη αυτή απαρτίζει μία άτυπη «τεχνική του μπελκάντο», η οποία εγκαινίασε μία μακρά καλλιφωνική παράδοση που διαρκεί μέχρι και σήμερα και μάλιστα αποτελεί ειδίκευση ακόμη και στη σύγχρονη φωνητική εκπαίδευση.


Στον ελληνικό χώρο, η τεχνική του μπελκάντο ανιχνεύεται απλοποιημένη στην ερμηνεία του επτανησιακού αστικολαϊκού ρεπερτορίου και γενικότερα στην κανταδόρικη παράδοση.


Ο όρος ενέπνευσε το ελληνικό συγκρότημα ελαφράς μουσικής «Τρίο Μπελκάντο [Trio Bel Canto]», το οποίο έδρασε στις δεκαετίες του 1950, 1960 και 1970, με εμφανίσεις σε μουσικές σκηνές, θεάματα ποικιλιών και κινηματογραφικές ταινίες, καθώς και με αξιόλογη δισκογραφία.


Ο όρος «τρίο μπελκάντο» χρησιμοποιείται ειρωνικά για να δηλώσει μία ομάδα τριών ατόμων, συνήθως τριανδρία.

Εναλλακτικές Εκδοχές

μπελ-κάντο, bel canto
Αγγλικά
bel canto
Γαλλικά
bel canto, le
Γερμανικά
Belcanto, der
Ιταλικά
bel canto, il

Σχετικοί όροι

κολορατούρα, βοκαλισμός, βιρτουόζος/βιρτουόζα, δεξιοτέχνης/δεξιοτέχνισσα

Πεδίο εφαρμογής

• Μουσική / μουσικό θέατρο

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

«Tο μπελκάντο δεν είναι απλώς ένα ωραίο τραγούδι, αλλά ένας τρόπος μουσικής έκφρασης. Είναι μια μορφή διαπαιδαγώγησης. […] Αν δεν κατέχεις το μπελκάντο, δεν μπορείς να τραγουδήσεις κανένα είδος όπερας. […] Αυτό ακριβώς είναι το μπελκάντο, ένα αρκετά περίπλοκο αλλά γοητευτικό έργο ζωής. Το πρόβλημα είναι ότι δεν σταματάει ποτέ, κι όσα περισσότερα μαθαίνει κανείς, τόσα λιγότερα καταλαβαίνει ότι ξέρει. Καινούργια προβλήματα, νέες δυσκολίες, περισσότερο πάθος, μεγαλύτερη αγάπη.»

Η Μαρία Κάλλας [Maria Callas] επιχειρεί να περιγράψει βιωματικά το μπελκάντο ως τεχνική και ως μορφή διαπαιδαγώγησης.

Πετσάλης-Διομήδης, Ν. (1997). Η άγνωστη Κάλλας. Αθήνα: Καστανιώτης. Βλ. σσ. 230, 381.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Η διάσημη υψίφωνος Edita Gruberová [Εντίτα Γκρουμπέροβα] διδάσκει την τέχνη του μπελκάντο.

"Die Kunst…

Η Άννα Νετρέμπκο [Anna Netrebko] ερμηνεύει το ρετσιτατίβο και την άρια της Νορίνας "Quel guardo…

Οδηγίες για την τεχνική του μπελκάντο από τον παλαίμαχο δάσκαλο φωνητικής και μουσικοκριτικό Hermann Klein…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Η prima donna assoluta Isabella Colbrán [Ιζαμπέλλα Κολμπράν], (1785-1845) υπήρξε κυρίαρχη Ιταλίδα υψίφωνος της…

Πορτρέτο του Τζοακκίνο Ροσσίνι, συνθέτη έργων της Σχολής του μπελκάντο.

Ιδιόχειρη σημείωση της κοντράλτο Μαριέττα Αλμπόνι σχετικά με την παρακμή του μπελκάντο στα τέλη του…

Η Mathilde Marchesi [Ματίλντ Μαρκεζί], 1821–1913, κορυφαία δασκάλα των υψιφώνων που ειδικεύονταν στο μπελκάντο,

Το ελληνικό συγκρότημα ελαφράς μουσικής Τρίο Μπελκάντο στο Κάρνεγκι Χωλ το 1965.

βασική

Berne, P. (2014). Belcanto: Prassi esecutiva dell’opera italiana da Rossini a Verdi. Lucca: Libreria Musicale Italiana.

Celletti, R. (1991). A history of bel canto. Oxford: Clarendon Press.

Sperry, E., & Goetze, M. (2014). Vocal versatility in bel canto style. The Choral Journal, 55/2, σσ. 61–65. www.jstor.org...

Σιδερή, Μ. (2024). Bel canto. Ανάμεσα στο όμορφο τραγούδι και την τεχνική: Διευκρινήσεις, προϋποθέσεις και ρεπερτόριο. Στο Ι. Φούλιας, Μ. Καλοπανά, Θ. Καραθεοδωρής, Τ. Κολυδάς, Κ. Λεβίδου, & Ν. Πουλάκης (Επιμ.), Από την επικαιρότητα στην διαχρονικότητα: Μαρία Κάλλας, 100 χρόνια από την γέννησή της. Πρακτικά 15ου Δια-Τμηματικού Συνεδρίου Μουσικολογίας (σσ. 414–423). Θεσσαλονίκη: Ελληνική Μουσικολογική Εταιρεία.

συμπληρωματική

Barbier, P. (1994). Το μπελ κάντο στο σαλόνι κατά το 1830 (Σ. Βλοντάκης, Μετ.). Στο Η καθημερινή ζωή στην όπερα τον καιρό του Ροσίνι και του Μπαλζάκ (Παρίσι 1800-1850) (σσ. 254–257). Αθήνα: Παπαδήμας. (Το πρωτότυπο έργο δημοσιεύτηκε το 1987 από τις εκδόσεις Hachette.)

Jander, O. (1992). Belcanto. Στο S. Sadie (Επιμ.), The new grove dictionary of opera (Τόμ. 1, σσ. 380–381). London: Macmillan Press Limited.

Machlis, J., & Forney, K. (1993). Η απόλαυση της μουσικής (Δ. Πυργιώτης, Μετ.). Αθήνα: Fagottobooks. (Το πρωτότυπο έργο δημοσιεύτηκε το 1955 από τις εκδόσεις W. W. Norton & Company.)

Xepapadakou, A. (2022). Popular song in 19th century Greece. Στο D. B. Scott (Επιμ.), Popular song in the 19th century (σσ. 304–307). Turnhout: Brepols.

APA

Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. (n.d.). μπελκάντο. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/μπελκάντο

Chicago

"μπελκάντο." Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. Accessed 17 April 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/μπελκάντο.

1741