Thymele Logo
Search

χωρικό αναλόγιο [ουσ. ουδ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 1
Videos Icon 2
[1]

Ορισμός

Το χωρικό αναλόγιο είναι μια συσκευή που δημιουργήθηκε από τον Jacques Poullin [Ζακ Πουλλέν] κατά τη συνεργασία του με τον συνθέτη Pierre Schaeffer [Πιέρ Σαιφφέρ], με σκοπό τον έλεγχο της μετάδοσης διαφόρων ηχογόνων πηγών στον χώρο μέσω της χειρονομίας ενός/μίας ερμηνευτή/ερμηνεύτριας-χειριστή/χειρίστριας.

Ανάπτυξη

Πρόκειται για μια συσκευή που δημιουργήθηκε μαζί με άλλα μηχανήματα παραγωγής και επεξεργασίας ήχου στις αρχές της δεκαετίας του 1950 με πρωτοβουλία του Pierre Schaeffer σε συνεργασία με τον τεχνικό ήχου Jacques Poullin. Χρησιμοποιήθηκε σε έργα του Schaeffer και άλλων μελών της νεοσύστατης ομάδας έρευνας για τη συγκεκριμένη μουσική Groupe de Recherches de Musique Concrète [Ομάδα έρευνας της μουσικής Κονκρέτ] της γαλλικής ραδιοτηλεόρασης.


Είναι γνωστό με διάφορες ονομασίες όπως pupitre d'espace, pupitre de relief, potentiomètre d'espace και pupitre potentiométrique de relief, που αντιστοιχούν στην ίδια συσκευή στα διάφορα στάδια εξέλιξής της. Πρόκειται για ένα σύστημα από κυκλικούς ηλεκτρομαγνήτες που τοποθετούνται κοντά ο ένας στον άλλο, σε διάταξη η οποία μιμείται αυτή των ηχείων στον χώρο. Ο/Η ερμηνευτής/ερμηνεύτρια-χειριστής/χειρίστρια, μετατοπίζοντας επιλεκτικά ένα πηνίο κοντά τους, ελέγχει την ένταση των συνδεδεμένων πηγών, όπως μαγνητοταινίες και δίσκους, δημιουργώντας εφέ στερεοφωνίας και μετατόπισης-διάχυσης στον χώρο.


Ο σκοπός του χωρικού αναλογίου είναι η ζωντανή επιμέλεια της κατανομής της ακρόασης ηχογραφημένης και ηλεκτρονικής μουσικής στον χώρο. Ταυτόχρονα λειτουργεί και ως παραστασιακό γεγονός, καθώς πρόκειται για μια επιτελεστική δράση που συμβαίνει σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο, ζωντανά ενώπιον κοινού, εντάσσοντας την ανθρώπινη παρουσία στην επιτέλεση της συγκεκριμένης μουσικής [Musique Concrète], ζήτημα που είχε απασχολήσει τον Schaeffer τόσο από την πλευρά των συντελεστών όσο και των ακροατών. Η ιδέα είναι συγγενής της χειρονομιακής διάστασης της διεύθυνσης ορχήστρας, παρότι πρόκειται περισσότερο για ρύθμιση παρά για εκφραστική και συμβολική κινησιολογία.


Το χωρικό αναλόγιο αποτελεί έναν σημαντικό σταθμό στην εξέλιξη της μουσικής τεχνολογίας και της νέας μουσικής αισθητικής του ύστερου μισού του 20ού αιώνα, καθώς θεωρήθηκε ένα κρίσιμο βήμα για την εξερεύνηση του χώρου ως βασικής παραμέτρου της σύνθεσης και της επιτέλεσης της ηλεκτροακουστικής μουσικής, σε ένα τρισδιάστατο πλέον περιβάλλον και ως μία επιπλέον διάσταση παραστατικότητας. Διάφορες μετέπειτα συσκευές ακολούθησαν το μοντέλο του χωρικού αναλογίου και εμφανίστηκαν σε πολλές μορφές, όπως ορχήστρες ηχείων, συστήματα και χειριστήρια ακουστικής και ψηφιακής επιμέλειας του ήχου στον χώρο.

Αγγλικά
spatialisor / relief desk
Γαλλικά
pupitre d'espace, le
Γερμανικά
Ιταλικά

Συνώνυμα

χωρικό αναλόγιο, χωρικό ποτενσιόμετρο

Σχετικοί όροι

συγκεκριμένη μουσική, ηλεκτρονική μουσική, ηχείο, περφόρμανς, ακουστική, ηχογράφηση

Πεδίο εφαρμογής

• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

"From the earliest days of musique concrète there appears to have been a desire to continue this process in the performance hall, to amplify the individual narrative drama and place it in a much larger shared space. This is shown in the development of the pupitre d’espace."


«Από τις πρώτες μέρες της συγκεκριμένης μουσικής φαίνεται να εκδηλώθηκε η επιθυμία να συνεχιστεί η διαδικασία αυτή στην αίθουσα παραστάσεων, να ενισχυθεί το ατομικό αφηγηματικό δράμα και να τοποθετηθεί σε έναν πολύ μεγαλύτερο κοινόχρηστο χώρο. Η τάση αυτή μαρτυρείται στην ανάπτυξη του χωρικού αναλογίου

Emmerson, S. (2015). Local/Field and beyond: The scale of space. Στο M. Brech, & R. Paland (Επιμ.), Kompositionen für hörbaren Raum: Die frühe elektroakustische Musik und ihre Kontexte (σσ. 13–26). Bielefeld: Transcript.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

To έργο "Symphonie pour un homme seul" (1951) των Pierre Schaeffer και Pierre Henry [Πιερ…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

O Pierre Henry στο χωρικό αναλόγιο, Maurice Lecardent [Μωρίς Λεκαρντάν] (1955), ©INA.

O Pierre Schaeffer στο χωρικό αναλόγιο, Maurice Lecardent (1955), ©INA.

βασική

Brech, M., & Paland, R. (Επιμ.). (2015). Kompositionen für hörbaren Raum: Die frühe elektroakustische Musik und ihre Kontexte. Bielefeld: Transcript.

Holmes, T. B. (2012). Electronic and experimental music: Technology, music, and culture. London & New York: Routledge.

Pysiewicz, A., & Weinzierl, S. (2017). Instruments for spatial sound control in real time music performances: A review. Στο T. Bovermann, A. De Campo, H. Egermann, S.-I. Hardjowirogo, & S. Weinzierl (Επιμ.), Musical instruments in the 21st century (σσ. 273–296). Singapore: Springer Singapore. doi.org...

Sitsky, L. (Επιμ.). (2002). Music of the twentieth-century avant-garde: A biocritical sourcebook. Westport, Conn: Greenwood Press.

Teruggi, D. (2007). Technology and musique concrète: The technical developments of the Groupe de Recherches Musicales and their implication in musical composition. Organised Sound, 12/3, σσ. 213–231. doi.org...

Valiquet, P. (2011). The spatialisation of stereophony: Taking positions in post-war electroacoustic music. Proceedings of the 2011 International Computer Music Conference, ICMC 2011, Huddersfield, UK, July 31-August 5, 2011 (σσ. 41–48). hdl.handle.net...

Λώτης, Θ., & Διαμαντόπουλος, Τ. (2024). Ιστορία και αισθητική της ηλεκτρονικής μουσικής-History and aesthetics of electronic music. Κάλλιπος/Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις. repository.kallipos.gr...

συμπληρωματική

Cross, L. (1968). Electronic Music, 1948-1953. Perspectives of New Music, 7/1, σσ. 32–65. doi.org...

de Reydellet, J. (1996). Pierre Schaeffer, 1910-1995: The Founder of 'Musique Concrète'. Computer Music Journal, 20/2, σσ. 10–11. www.jstor.org...

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. χωρικό αναλόγιο. Ανακτήθηκε από https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/χωρικό-αναλόγιο

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «χωρικό αναλόγιο». Ανακτήθηκε 14 August 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/χωρικό-αναλόγιο.

MLA

«χωρικό αναλόγιο». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 14 August 2026, https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/χωρικό-αναλόγιο.

1733