Η φλωρεντινή καμεράτα [Camerata fiorentina], γνωστή και ως καμεράτα του Bardi [Camerata de' Bardi], ήταν άτυπος κύκλος λογίων, ποιητών και μουσικών. Τόπος των συναντήσεών του, περίπου από το 1573 έως το 1587, ήταν η οικία του Giovanni de' Bardi [Τζοβάννι ντε Μπάρντι], κόμη του Βέρνιο, στη Φλωρεντία. Την ονομασία καθιέρωσε ο Giulio Caccini [Τζούλιο Κατσίνι], ο οποίος, στην αφιέρωση της Euridice [Ευρυδίκη] του (1600) και στον πρόλογο της συλλογής Le nuove musiche [Οι νέες μουσικές] (1602), μνημόνευσε την «camerata» του Bardi ως συντροφιά ευγενών, μουσικών, ποιητών και φιλοσόφων. Στον κύκλο μετείχαν ο θεωρητικός και λαουτίστας Vincenzo Galilei [Βιντσέντσο Γκαλιλέι], ο Caccini και ο ποιητής και μουσικός Pietro Strozzi [Πιέτρο Στρότσι]. Ο φιλόλογος Girolamo Mei [Τζιρόλαμο Μέι] ζούσε στη Ρώμη και δεν συμμετείχε στις συναντήσεις, τροφοδοτούσε όμως τις συζητήσεις με την αλληλογραφία του με τον Galilei και τον Bardi (1571 – 1581). Οι πληροφορίες για την ομάδα προέρχονται κυρίως από τις μαρτυρίες του Caccini και από μια επιστολή που απηύθυνε το 1634 ο γιος του Bardi, Pietro de' Bardi [Πιέτρο ντε Μπάρντι], στον θεωρητικό Giovanni Battista Doni [Τζοβάννι Μπαττίστα Ντόνι].
Κεντρικό ζήτημα των συζητήσεων ήταν η ικανότητα της αρχαίας ελληνικής μουσικής να κινεί τα πάθη. Ο Mei, ο οποίος είχε μελετήσει συστηματικά τις αρχαίες πραγματείες για τους μουσικούς τρόπους, υποστήριξε στην επιστολή του προς τον Galilei της 8ης Μαΐου 1572 ότι οι αρχαίες τραγωδίες άδονταν εξ ολοκλήρου και ότι η δύναμή τους απέρρεε από μια μονοφωνική μελωδία, η οποία ακολουθούσε τον ρυθμό και τον τονισμό του λόγου. Η ομάδα έκρινε επομένως ότι η αντιστικτική πολυφωνία, με τις αλληλοεπικαλύψεις των φωνών και τις επαναλήψεις του κειμένου, συσκότιζε τον ποιητικό λόγο. Ο Bardi ανέπτυξε τις απόψεις του σε έναν λόγο για την αρχαία μουσική και την ορθή τέχνη του τραγουδιού, τον οποίο απηύθυνε στον Caccini γύρω στο 1578. Ο Galilei, στον Dialogo della musica antica, et della moderna [Διάλογος περί της αρχαίας και της νεότερης μουσικής] (1581), άσκησε δριμεία κριτική στην πολυφωνία και πρόκρινε τη μονωδία. Δοκίμασε μάλιστα τις θέσεις του στην πράξη, με μια χαμένη σήμερα μονωδία σε στίχους της Κόλασης [Inferno] του Δάντη [Dante Alighieri].
Οι συναντήσεις ατόνησαν μετά το 1587. Τελευταία μεγάλη φλωρεντινή συμβολή του Bardi υπήρξε η σύλληψη των ιντερμεδίων του 1589· το 1592 εγκαταστάθηκε στη Ρώμη, στην αυλή του πάπα Κλήμη Η΄. Οι πειραματισμοί συνεχίστηκαν στον κύκλο του ευγενούς και μαικήνα Jacopo Corsi [Γιάκοπο Κόρσι], όπου ο ποιητής Ottavio Rinuccini [Οττάβιο Ρινουτσίνι] και ο συνθέτης Jacopo Peri [Γιάκοπο Πέρι] ανέπτυξαν ένα ύφος ανάμεσα στην ομιλία και το τραγούδι, το recitar cantando. Η Dafne [Δάφνη] του Rinuccini, σε μουσική του Peri και του Corsi, παρουσιάστηκε στο μέγαρο του Corsi το 1598 και σώζεται αποσπασματικά. Ακολούθησε η Euridice, η αρχαιότερη σωζόμενη όπερα, η οποία παρουσιάστηκε στις 6 Οκτωβρίου 1600 στο Palazzo Pitti, για τους γάμους της Maria de' Medici [Μαρία των Μεδίκων] με τον Henri IV [Ερρίκο Δ΄] της Γαλλίας. Ο Caccini δημοσίευσε τον ίδιο χρόνο δική του μελοποίηση του λιμπρέτου, «σε αναπαραστατικό ύφος» [in stile rappresentativo], αφιερωμένη στον Bardi. Τις αισθητικές αρχές του νέου είδους διατύπωσαν ο Rinuccini, στην αφιέρωση του λιμπρέτου προς τη Maria de' Medici, και ο Peri, στον πρόλογο της παρτιτούρας προς τους αναγνώστες· και οι δύο επικαλέστηκαν το πρότυπο της αρχαίας τραγωδίας.
Η φλωρεντινή καμεράτα δεν συνέθεσε η ίδια όπερα, προσέφερε όμως το θεωρητικό πλαίσιο μέσα στο οποίο το μελικό δράμα [dramma per musica] νομιμοποιήθηκε ως αναβίωση της αρχαίας τραγωδίας. Η μονωδία με συνεχές βάσιμο [basso continuo], την οποία καλλιέργησαν τα μέλη της, σηματοδότησε τη μετάβαση από την πολυφωνία της Αναγέννησης στο ύφος του Μπαρόκ, ενώ από το recitar cantando απέρρευσε, κατά τη διάρκεια του 17ου αιώνα, η διάκριση ρετσιτατίβου και άριας. Το 1607 ο Claudio Monteverdi [Κλάουντιο Μοντεβέρντι] παρουσίασε στη Μάντοβα τον Ορφέα [L'Orfeo] και την ίδια χρονιά η αρχή ότι ο λόγος οφείλει να κυριαρχεί στη μουσική διατυπώθηκε ως θεμέλιο της «δεύτερης πρακτικής» [seconda pratica]. Η αντίληψη ότι η μουσική υπηρετεί τον λόγο και το δράμα επανήλθε στις μεταγενέστερες μεταρρυθμίσεις της όπερας, στον πρόλογο της έκδοσης της Άλκηστης [Alceste] (1769) του Christoph Willibald Gluck [Κρίστοφ Βίλλιμπαλντ Γκλουκ] και στη θεωρία του ολοτεχνήματος του Richard Wagner [Ρίχαρντ Βάγκνερ].