Thymele Logo
Search

άρθρωση [φωνητική] [ουσ. θηλ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 4
Videos Icon 1
[1]

Ορισμός

Η φυσιολογική και τεχνητή διαδικασία παραγωγής φωνητικών και ενόργανων ήχων καθώς και η επιμελής προσωδιακή και εκφραστική εκφορά του λόγου και απόδοση της μουσικής.

Ανάπτυξη

Κατά τη φυσική διαδικασία της άρθρωσης, ο εισερχόμενος στους πνεύμονες αέρας περνά από τον λάρυγγα κατά την εκπνοή (η οποία ρυθμίζεται από το διάφραγμα) και διαμορφώνεται σε λόγο ή τραγούδι μέσω των φωνητηρίων οργάνων (χείλη, δόντια, γλώσσα, σκληρός και μαλακός ουρανίσκος, φάρυγγας, σταφυλή, φωνητικές χορδές και ρινική κοιλότητα).


Η άρθρωση στο θέατρο και το λυρικό θέατρο είναι η τεχνική της εκφοράς του λόγου και των φωνητικών ήχων από τους/τις ηθοποιούς ή τους/τις αοιδούς. Εστιάζει στην καθαρότητα και στην ευκρίνεια των λέξεων, οι οποίες επιτυγχάνονται με τη βοήθεια τεχνικών ασκήσεων για την προφορά, τον τονισμό, τη συνεκφορά/συνάρθρωση φωνηέντων και συμφώνων, την ενδυνάμωση και σωστή θέση της γνάθου, της γλώσσας και των χειλιών. Η χρήση του φωνητικού συστήματος με την τεχνική της διαφραγματικής αναπνοής, τον ορθό τονισμό, τον έλεγχο της έντασης και της ποιότητας της φωνής, καθώς και η γνώση της λειτουργίας των αντηχείων ως ενισχυτών της φωνής, αποτελούν αντικείμενο της φωνητικής. Ο συνδυασμός της άρθρωσης και της φωνητικής αποτελεί αντικείμενο της ορθοφωνίας, η οποία εστιάζει στη σωστή και καλλιεργημένη εκφορά των λέξεων και συμβάλλει στη φυσιολογική και υγιή χρήση της φωνής ώστε να αποφεύγεται η καταπόνηση και οι βλάβες.


Ο συνδυασμός ασκήσεων για την προφορά των φωνηέντων και των συμφώνων με στόχο τη σαφήνεια των φωνητικών φράσεων και την πλήρη εκφορά των φωνηέντων στην ιταλική γλώσσα αποτελεί αντικείμενο των ασκήσεων άρθρωσης που ακολουθούνται από την τεχνική του μπελκάντο [bel canto]. Η Γερμανική Σχολή επικεντρώνεται στη σωστή άρθρωση των φωνηέντων και συμφώνων της γερμανικής γλώσσας, η Γαλλική Σχολή στη σωστή εκφορά των φωνηέντων με έμφαση στην παραγωγή έρρινων φωνηεντικών φθόγγων και η Ρωσική Σχολή στην εκφορά των φωνηέντων και συμφώνων της ρωσικής γλώσσας.


Κατ' επέκταση, ο όρος άρθρωση χρησιμοποιείται και από τους/τις μουσικούς για να περιγράψει την επέμβαση και την επιμέλεια που εφαρμόζουν κατά την απόδοση της μουσικής. Η μουσική άρθρωση διατυπώνεται με διάφορες εκφάνσεις που καλούν τους/τις ερμηνευτές/ερμηνεύτριες να επεξεργαστούν τη διάρκεια, την έμφαση και γενικότερα την προσωδιακή διάσταση του μουσικού κειμένου, αποδίδοντας τη μελωδία και τους φθόγγους με σαφώς διακριτές προσεγγίσεις που διατυπώνονται με όρους όπως λεγκάτο [legato = ενωμένα], στακκάτο [staccato = διακεκομμένα], τενούτο [tenuto = κρατημένα] κ.ά.

Αγγλικά
articulation
Γαλλικά
articulation, la
Γερμανικά
Artikulation, die
Ιταλικά
articolazione, la

Σχετικοί όροι

προσωδία, στόμφος, εκφώνηση

Πεδίο εφαρμογής

• Θέατρο
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Εφαρμοσμένα είδη
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

«Άπαντες, οι ήρωες της σπουδαίας αυτής παράστασης αποδίδονται από μία άρτια, καλοκουρδισμένη και καλοδουλεμένη ομάδα με άψογη άρθρωση του λόγου, τέλεια σκηνική χημεία και πυρακτωμένη εσωτερική ενέργεια που προκαλεί προβληματισμό και εμβολίζει τον εφησυχασμό του κοινού.»

Απόσπασμα από την κριτική του Ευθύμιου Ιωαννίδη (24/03/2024), για την παράσταση «Προσδοκώ» από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος.

Χατζηκωνσταντίνου, Κ. (2024, Μαρτίου 11). Κριτική για την παράσταση «Προσδοκώ» από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. ThessCulture, thessculture.gr...

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Ο Μανώλης Σορμαΐνης διαβάζει κείμενο βασισμένο στους κανόνες ορθής άρθρωσης (ορθοφωνίας) που περιγράφονται στο βιβλίο…

Ζέσταμα της φωνής των ηθοποιών με έμφαση στη σωστή άρθρωση με την Jeannette Nelson [Τζανέτ…

Ο Μάνος Κατράκης διαβάζει απόσπασμα από το Άξιον Εστί (1964) του Οδυσσέα Ελύτη [Odysseas Elytis]

Η μεσόφωνος Joyce DiDonato [Τζόυς Ντιντονάτο] εξηγεί την άρθρωση των συμφώνων στο λυρικό τραγούδι.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Διάγραμμα το οποίο απεικονίζει τη θέση των ανθρώπινων φωνητηρίων οργάνων και τις πιθανές θέσεις της

βασική

Berry, C. (1973). Voice and the actor. London: Harrap.

Estill, J., Klimek, M., Obert, K., & Steinhauer, K. (2019). Estill voice training. Level one workbook: Figures for voice control. Pittsburgh: Estill Voice International.

Linklater, K. (2006). Freeing the natural voice: Imagery and art in the practice of voice and language. London: Nick Hern Books.

Miller, R. (1996). The structure of singing: System and art in vocal technique. New York: Schirmer Books.

Grotowski, J. (1982). Για ένα φτωχό θέατρο (Κ. Μηλτιάδης, Μετ.). Αθήνα: Ορίζοντες.

Παπακωνσταντίνου, Ν. (2013). Αγωγή του λόγου. Αθήνα: Δωδώνη.

συμπληρωματική

Herzfeld, F. (1957). Lexicon der Musik (σ. 24). Berlin: Ullstein.

Moore, F. L., & Varchaver, M. (1999). Dictionary of the performing arts (σ. 24). Chicago: Contemporary Books.

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. άρθρωση [φωνητική]. Ανακτήθηκε από https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/άρθρωση-[φωνητική]

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «άρθρωση [φωνητική]». Ανακτήθηκε 14 August 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/άρθρωση-[φωνητική].

MLA

«άρθρωση [φωνητική]». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 14 August 2026, https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/άρθρωση-[φωνητική].

1733