1
1
Η αναγνωστική, μη σκηνική απόδοση δραματικών κειμένων ενώπιον κοινού.
Το αναλόγιο αποτέλεσε βασικό τρόπο παρουσίασης δραματικών κειμένων μέσω της ανάγνωσης και της απαγγελίας. Ήδη από το τέλος του 2ου π.Χ. αιώνα συγκαταλέγονται στη δραματική παρακαταθήκη του Ρωμαϊκού θεάτρου έργα προορισμένα για να αναγιγνώσκονται και όχι για να παίζονται στη σκηνή. Υπάρχουν μάλιστα ενδείξεις ότι και κατά την ελληνιστική περίοδο (3ος-1ος π.Χ. αιώνα) παρουσιάζονταν «στατικές» αναγνώσεις έργων, αν και το σωζόμενο υλικό είναι περιορισμένο και δεν επιτρέπει ασφαλή γενίκευση. Επίσης, σε εποχές κατά τις οποίες είτε οι παραστάσεις ήταν απαγορευμένες είτε δεν υπήρχε οργανωμένη θεατρική ζωή, η ανάγνωση αποτελούσε έναν τρόπο επιβίωσης του θεάτρου. Τον 10ο μ.Χ. αιώνα η Βενεδικτίνη ηγουμένη Hrotsvit von Gandersheim [Ροσβίτα του Γκάντερσαϊμ] παρουσιάζει έργα της, χριστιανικού ηθικοπλαστικού χαρακτήρα, προορισμένα αποκλειστικά για ανάγνωση. Επίσης, λίγο πριν την ελληνική επανάσταση, οι αναγνώσεις αρχαίων ελληνικών δραμάτων εγείρουν τον πόθο για την ελευθερία, όπως το αναλόγιο των Περσών (472 π.Χ.) του Αισχύλου [Aeschylus] που παρουσιάστηκε το 1820 στην οικία ενός Φαναριώτη στο Πέραν.
Οι ηθοποιοί σε αυτές τις δημόσιες αναγνώσεις εισάγουν το ακροατήριο στο δράμα αξιοποιώντας τη φωνή και τους τονισμούς, εστιάζοντας στη γλώσσα και στην απαγγελτική ερμηνεία, χωρίς την παρέμβαση άλλων σκηνικών στοιχείων. Προσδίδεται, επομένως, έμφαση στον λόγο και αναδεικνύεται η λογοτεχνική ποιότητα του κειμένου. Το είδος αυτό διαθέτει αρκετά κοινά στοιχεία με το Ραδιοφωνικό Θέατρο και τη συναυλιακή [concertante] όπερα ή και άλλες μορφές μουσικού αναλογίου.
Κατά την περίοδο της πανδημίας Covid-19 (2020-2021) το αναλόγιο γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση διεθνώς, καθώς επέτρεψε τη δημιουργία θεάτρου με τήρηση φυσικών αποστάσεων ή μέσω διαδικτύου, συχνά χωρίς την παρουσία κοινού.
Κατά κανόνα, ως αναλόγιο παρουσιάζονται έργα πρωτοεμφανιζόμενων συγγραφέων ή νέα έργα συγγραφέων πριν την πρώτη ολοκληρωμένη σκηνική παρουσίασή τους. Στην Ελλάδα από το 2005 διοργανώνεται το Διεθνές Φεστιβάλ «Αναλόγιο» με στόχο την παρουσίαση νέων θεατρικών κειμένων και αφιερωμάτων γνωστών συγγραφέων, Ελλήνων και ξένων. Επιπλέον, το αναλόγιο προτείνεται και ως ειδικό πεδίο θεατρικής σύνθεσης που αφορά την εφαρμογή δραματικών τεχνικών στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση.
«Το Αναλόγιο ξεκίνησε με σκοπό την ανάδειξη της σύγχρονης ελληνικής θεατρικής γραφής και την παρουσίαση νέων έργων πρωτοεμφανιζόμενων, ανερχόμενων αλλά και γνωστών και καθιερωμένων θεατρικών συγγραφέων και δημιουργών. Βασική ιδέα υπήρξε η δημιουργία ενός κοινού τόπου συνάντησης της ελληνικής δραματουργίας με τις δραματουργίες άλλων χωρών.»
Η στοχοθεσία του Διεθνούς Φεστιβάλ «Αναλόγιο» [Analogio International Festival]
Η Δεσποινίς Τζούλια (1888) του August Strindberg [Όγκουστ Στρίντμπεργκ / Αύγουστος Στρίντμπεργκ] σε μορφή αναλογίου
Η απελευθέρωση του Προμηθέα [Die Befreiung des Prometheus, 1972] του Heiner Müller [Χάινερ…
Brockett, O., & Hildy, F. (2014). History of the theatre. London: Pearson Education.
Pavis, P. (2013). Contemporary mise en scène - Staging theatre today. London & New York: Routledge.
Παπαθανασίου, Σ. (Επιμ.). (2018). Αναλόγιο-Δραματική και σκηνική γραφή στην Ελλάδα 2005-2017. Αθήνα: Ίδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου.
Πολυμέρου, Π. (2003). Θεατρικό αναλόγιο: Μια παλιά συνταγή για τη «θεατρική» παρουσίαση των πάντων. Στο Ν. Γκόβας (Επιμ.), Πρακτικά από την 3η Διεθνή Συνδιάσκεψη για το θέατρο στην εκπαίδευση, Πανελλήνιο δίκτυο για το θέατρο στην εκπαίδευση (σσ. 165–168). www.academia.edu...
Van Steen, G. (2010). Liberating hellenism from the Ottoman Empire: Comte de Marcellus and the last of the Classics. London & New York: Palgrave Macmillan.
Γραμματάς, Θ. (1999). Διδακτική του θεάτρου. Αθήνα: Τυπωθήτω.
Γραμματάς, Θ., & Τζαμαργιάς, Τ. (2011). Πολιτιστικές εκδηλώσεις στο σχολείο, Πρωτοβάθμια – Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αθήνα: Διάδραση.
Μαστροθανάσης, Κ. (2019). Διδακτική εφαρμογή θεατρικού αναλογίου σε εικονογραφημένη ιστορία (κόμικς) για την ανάπτυξη των αναγνωστικών δεξιοτήτων του δίγλωσσου μαθητή στην ελληνική ως δεύτερη/ξένη γλώσσα. Στο Επιστημονική Διημερίδα: Οι Τέχνες στη Γλωσσική Εκπαίδευση, 26-27 Ιουνίου 2019, Αθήνα: Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής. ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ - «ΟΙ ΤΕΧΝΕΣ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» - Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής
Μαυρολέων, Α. (2014). Η διδασκαλία των ποιητικών κειμένων, Λειβαδίτη Ρίτσου Βρεττάκου, μέσα από τη σκηνική δραματοποίηση. Στο Γ. Βαρζελιώτη (Επιμ.), Πρακτικά Επιστημονικού Συνεδρίου: Από τη χώρα των κειμένων στο βασίλειο της σκηνής, 26-30/1/2011 (σσ. 547–552). Αθήνα: Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Πούχνερ, Β. (2014). Η επιστήμη του θεάτρου στον 21ο αιώνα: Σύντομος απολογισμός και σκέψεις για προοπτικές. Αθήνα: Κίχλη.
Χασάπη-Χριστοδούλου, Ε. (2014). Το θέατρο «Λύκη Βυθού» (1993-2010). Στο Α. Αλτουβά (Επιμ.), Πρακτικά Επετειακού Συνεδρίου για τα 20 χρόνια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών. Πηγές της έρευνας στη σύγχρονη ελληνική θεατρολογία, 27-29/4/2017 (σσ. 303–312). Αθήνα: Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. synergasia.uoa.gr...
APA
Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. αναλόγιο [δραματική ανάγνωση]. Ανακτήθηκε από https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/αναλόγιο-[δραματική-ανάγνωση]
Chicago
Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «αναλόγιο [δραματική ανάγνωση]». Ανακτήθηκε 14 August 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/αναλόγιο-[δραματική-ανάγνωση].
MLA
«αναλόγιο [δραματική ανάγνωση]». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 14 August 2026, https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/αναλόγιο-[δραματική-ανάγνωση].