Thymele Logo
Search

Γκραν-Γκινιόλ [θεατρικός οργανισμός] [ουσ. ουδ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 4
Videos Icon 4
[1]

Ορισμός

Παρισινό θέατρο (1897–1962), εγκατεστημένο σε πρώην παρεκκλήσιο της Cité Chaptal, το οποίο ειδικεύτηκε σε μονόπρακτα δράματα τρόμου και φάρσες και έδωσε το όνομά του στο ομώνυμο θεατρικό είδος.

Ανάπτυξη

Το Γκραν-Γκινιόλ [Théâtre du Grand-Guignol] λειτούργησε στο Παρίσι από το 1897 έως το 1962 και ταυτίστηκε διεθνώς με το θέατρο του τρόμου. Στεγαζόταν στο βάθος του αδιεξόδου Cité Chaptal [Σιτέ Σαπτάλ], στο 9ο διαμέρισμα, σε νεογοτθικό πρώην παρεκκλήσιο, το οποίο είχε χρησιμοποιήσει ως εργαστήριο ο ζωγράφος Georges Rochegrosse [Ζωρζ Ροσγκρός]. Το 1896 ο Maurice Magnier [Μωρίς Μανιέ] μετέτρεψε τον χώρο σε θεατρική αίθουσα. Με λιγότερες από τριακόσιες θέσεις, ήταν από τις μικρότερες αίθουσες του Παρισιού· τα θεωρεία, που θύμιζαν εξομολογητήρια, και η εγγύτητα σκηνής και πλατείας ενέτειναν την αίσθηση εγκλωβισμού του κοινού. Το όνομα του θεάτρου δήλωσε στη συνέχεια το θεατρικό είδος γκραν-γκινιόλ που καλλιεργήθηκε στη σκηνή του και εντάχθηκε στην καθημερινή γλώσσα ως χαρακτηρισμός κάθε θεάματος ωμής βίας.


Το 1897 τη σκηνή ανέλαβε ο Oscar Méténier [Οσκάρ Μετενιέ] (1859–1913), συνεργάτης του André Antoine [Αντρέ Αντουάν] (1858–1943) στο Théâtre-Libre [Ελεύθερο Θέατρο]. Ο Méténier έδωσε στο θέατρο το όνομά του και το εγκαινίασε με ρεπερτόριο νατουραλιστικών μονόπρακτων. Ο Max Maurey [Μαξ Μωρέ] (1866–1947), διευθυντής από το 1898 έως το 1914, το προσανατόλισε αποκλειστικά στον τρόμο και ανέδειξε κύριο συγγραφέα του τον André de Lorde [Αντρέ ντε Λορντ]. Ο Maurey καλλιέργησε επίσης τη φήμη του θεάτρου ως τόπου σωματικής δοκιμασίας: κατά την παράδοση, διέθετε γιατρό για το κοινό και μετρούσε την επιτυχία ενός έργου με τον αριθμό των λιποθυμιών. Το βραδινό πρόγραμμα περιλάμβανε τέσσερα έως έξι μονόπρακτα, με εναλλαγή δραμάτων τρόμου και φαρσών, ενώ το ρεπερτόριο αντλούσε από τους κοινωνικούς φόβους της Belle Époque [Μπελ Επόκ].


Επί διεύθυνσης του Camille Choisy [Καμίγ Σουαζύ] (1914–1930) η σκηνική εκτέλεση απέκτησε προτεραιότητα έναντι του κειμένου, και οι καινοτομίες στον φωτισμό, στον ήχο και στα ειδικά εφέ διαμόρφωσαν μια εξειδικευμένη τεχνογνωσία του τρόμου. Η περίοδος αυτή, που κάλυψε τη δεκαετία του 1920, σημάδεψε την ακμή του θεάτρου. Ο θίασος επινόησε δικά του μέσα, όπως πτυσσόμενα μαχαίρια, προσθετικά μέλη και συνταγές τεχνητού αίματος, τα οποία φύλασσε ως επαγγελματικό μυστικό. Το 1917 εντάχθηκε στον θίασο η Paula Maxa [Πωλά Μαξά] (1898–1970), η οποία αποκλήθηκε «η Sarah Bernhardt [Σάρα Μπερνάρ] του αδιεξόδου Chaptal» και «η πιο δολοφονημένη γυναίκα στον κόσμο».


Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο José Levy [Χοζέ Λέβυ] μετέφερε το πρότυπο στο Λονδίνο: από το 1920 έως το 1922 παρουσίασε κύκλους Γκραν-Γκινιόλ στο Little Theatre, με τη συμμετοχή της Sybil Thorndike [Σύμπιλ Θόρνταϊκ] και του Lewis Casson [Λιούις Κάσσον]. Η προληπτική λογοκρισία του Lord Chamberlain [Λόρδου Θαλαμηπόλου] περιόρισε το ρεπερτόριο, καθώς οι παραστάσεις δοκίμαζαν διαρκώς τα όρια του επιτρεπτού, και συνέβαλε στον σύντομο βίο του εγχειρήματος.


Στο Παρίσι η παρακμή άρχισε στη δεκαετία του 1930, επί διεύθυνσης του Jack Jouvin [Ζακ Ζουβέν] (1930–1937), καθώς η υπερβολή των έργων τα προσέγγιζε στην παρωδία του είδους. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το κοινό αραίωσε· το 1947 ιδιοκτήτες του θεάτρου ήταν η ηθοποιός Eva Berkson [Εύα Μπέρκσον] και ο σύζυγός της Derek Dundas [Ντέρεκ Ντάντας]. Όταν το θέατρο έκλεισε το 1962, ο τελευταίος διευθυντής του Charles Nonon [Σαρλ Νονόν] δήλωσε στο περιοδικό Time: «Δεν θα μπορούσαμε ποτέ να εξισωθούμε με το Μπούχενβαλντ». Ο πόλεμος, εξήγησε, είχε αποδείξει ότι οι φρικαλεότητες της σκηνής, και χειρότερες, ήταν δυνατές στην πραγματικότητα. Το 2004 ο Δήμος του Παρισιού αγόρασε το κτίριο, το οποίο από το 2007 στεγάζει το International Visual Theatre [Διεθνές Οπτικό Θέατρο], σκηνή θεάτρου στη γαλλική νοηματική γλώσσα.

Αγγλικά
Grand Guignol
Γαλλικά
Grand-Guignol, le
Γερμανικά
Grand Guignol, das
Ιταλικά
Grand Guignol, il

Σχετικοί όροι

βουλεβάρτο, καμπαρέ, μιούζικ χωλ, θέατρο δωματίου, κλάκα, αναβίωση, σταρ σύστεμ

Πεδίο εφαρμογής

• Θέατρο
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

«Le Grand-Guignol n'est ni un théâtre de marionnettes ni un théâtre pour enfants. […] C'est le théâtre d'épouvante et de rire, installé à Paris, impasse Chaptal, dans le IXe arrondissement. Il a touché un public averti de 1897 à 1962. […] Il désigne, à la fois, un lieu et un genre. Aujourd'hui, si le lieu existe toujours en tant que bâtiment, il ne fonctionne plus comme théâtre.»


«Το Γκραν-Γκινιόλ δεν είναι ούτε κουκλοθέατρο ούτε θέατρο για παιδιά. […] Είναι το θέατρο του τρόμου και του γέλιου, εγκατεστημένο στο Παρίσι, στο αδιέξοδο Σαπτάλ, στο 9ο διαμέρισμα. Απευθύνθηκε σε ένα προειδοποιημένο κοινό από το 1897 έως το 1962. […] [Το Γκραν-Γκινιόλ] δηλώνει ταυτόχρονα έναν τόπο και ένα είδος. Σήμερα, αν και ο τόπος υπάρχει ακόμη ως κτίριο, δεν λειτουργεί πλέον ως θέατρο.»

Η θεατρολόγος Agnès Pierron [Ανιές Πιερρόν], στον πρόλογο της ανθολογίας της με έργα του ρεπερτορίου, ξεχωρίζει το Γκραν-Γκινιόλ από την κουκλοπαικτική παράδοση από την οποία πήρε το όνομά του. Το τοποθετεί στο αδιέξοδο Chaptal και ορίζει τα χρονικά όρια της λειτουργίας του (1897–1962). Σύμφωνα με τη μελετήτρια, η ονομασία δηλώνει ταυτόχρονα έναν τόπο και ένα θεατρικό είδος, ενώ το κτίριο σώζεται, αλλά δεν λειτουργεί πια ως θέατρο.

Pierron, A. (Επιμ.). (2016). Le Grand Guignol: Le théâtre des peurs de la Belle Époque. Paris: Robert Laffont. (Πρωτότυπη έκδοση 1995). Βλ. σ. 15.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Απόσπασμα από το αφιέρωμα στο Théâtre du Grand-Guignol της σειράς ντοκιμαντέρ Clive Barker's A–Z of…

Το ντοκιμαντέρ Grand Guignol: A Theatrical Tradition [Γκραν-Γκινιόλ: Μια θεατρική παράδοση] του Eric…

Απόσπασμα από την ταινία Ecco [Ιδού, 1963] του Gianni Proia [Τζάνι Πρόια].…

Προωθητικό βίντεο του ντοκιμαντέρ Theatre of Horrors: The Sordid Story of Paris' Grand Guignol [

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Καρτ ποστάλ με την ηθοποιό Paula Maxa [Πωλά Μαξά], 1922–1926. Η Maxa, μέλος του…

Adrien Barrère [Αντριέν Μπαρρέρ], αφίσα του Théâtre du Grand-Guignol για το δίπρακτο δράμα L'Homme…

Η πρόσοψη του Théâtre du Grand-Guignol στο βάθος του αδιεξόδου Cité Chaptal, στο 9ο διαμέρισμα…

Θεωρεία κάτω από τον εξώστη του Γκραν-Γκινιόλ, αδημοσίευτη φωτογραφία για το περιοδικό LIFE,…

βασική

Deák, F. (1974). Théâtre du Grand Guignol. The Drama Review, 18/1, σσ. 34–43. www.jstor.org...

Freshwater, H. (2007). Sex, violence and censorship: London's Grand Guignol and the negotiation of the limit. Theatre Research International, 32/3, σσ. 247–262.

Gordon, M. (1997). The Grand Guignol: Theatre of fear and terror (Αναθ. έκδ.). New York, NY: Da Capo Press.

Hand, R. J., & Wilson, M. (2002). Grand-Guignol: The French theatre of horror. Exeter: University of Exeter Press.

Hand, R. J., & Wilson, M. (2007). London's Grand Guignol and the theatre of horror. Exeter: University of Exeter Press.

Hand, R. J., & Wilson, M. (2016). Performing Grand-Guignol: Playing the theatre of horror. Exeter: University of Exeter Press.

Le Grand Guignol. (χ.χ.). BnF Médiathèque. Bibliothèque nationale de France. www.bnf.fr...

Pierron, A. (Επιμ.). (1995). Le Grand Guignol: Le théâtre des peurs de la Belle Époque. Paris: Robert Laffont.

Pierron, A. (1996). The house of horrors (D. Treisman, Μετ.). Grand Street, 57, σσ. 87–100. www.jstor.org...

Quigley, K. (2011). Theatre on call: Participatory fainting and Grand-Guignol theatre. Performance Research, 16/3, σσ. 105–107. doi.org...

Theater abroad: Outdone by reality. (1962, 30 Νοεμβρίου). Time. time.com...

συμπληρωματική

Grand Guignol photos: Madness, torture and murder on a Paris stage. (χ.χ.). Time. time.com...

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Γκραν-Γκινιόλ [θεατρικός οργανισμός]. Ανακτήθηκε από https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/γκραν-γκινιόλ-[θεατρικός-οργανισμός]

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «Γκραν-Γκινιόλ [θεατρικός οργανισμός]». Ανακτήθηκε 20 November 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/γκραν-γκινιόλ-[θεατρικός-οργανισμός].

MLA

«Γκραν-Γκινιόλ [θεατρικός οργανισμός]». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 20 November 2026, https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/γκραν-γκινιόλ-[θεατρικός-οργανισμός].

1388