Thymele Logo
Search

κουιντέτο [καλλιτεχνικό σχήμα] [ουσ. ουδ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 8
Videos Icon 4
[1]

Ορισμός

Καλλιτεχνικό σχήμα πέντε ερμηνευτών / ερμηνευτριών που εμφανίζονται μαζί ως ενιαία ερμηνευτική μονάδα, συνήθως με σταθερή σύνθεση και αναγνωρίσιμη κοινή καλλιτεχνική ταυτότητα.

Ανάπτυξη

Ως καλλιτεχνικό σχήμα, το κουιντέτο συγκροτείται από πέντε ερμηνευτές / ερμηνεύτριες που εμφανίζονται μαζί επί σκηνής, σε ηχογραφήσεις ή σε οπτικοακουστικά έργα και αναγνωρίζονται από το κοινό ως ενιαία καλλιτεχνική μονάδα. Η σημασία προέκυψε κατ' επέκταση από το κουιντέτο ως έργο για πέντε εκτελεστικά μέρη. Κριτήριο του σχήματος είναι η κοινή ερμηνευτική παρουσία. Σε πολλά πενταμελή σχήματα ένα ή δύο μέλη έχουν τον πρώτο λόγο, ενώ τα υπόλοιπα στηρίζουν αρμονικά και ρυθμικά την ερμηνεία. Το όνομα του σχήματος δηλώνει συχνά τον/την επικεφαλής, όπως στο Miles Davis Quintet [Κουιντέτο του Μάιλς Ντέιβις], ή τον αριθμό των μελών, όπως στους Jackson 5 [Τζάκσον Φάιβ].


Στη λόγια μουσική τα μόνιμα κουιντέτα σχηματίστηκαν κυρίως με πνευστά. Τα κουιντέτα πνευστών, με φλάουτο, όμποε, κλαρινέτο, κόρνο και φαγκότο, απαρτίζονται συχνά από μέλη μεγάλων ορχηστρών, όπως το Philharmonisches Bläserquintett Berlin [Φιλαρμονικό Κουιντέτο Πνευστών του Βερολίνου] (1988) και το Κουιντέτο Ξύλινων Πνευστών της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών. Τα κουιντέτα χάλκινων πνευστών, με δύο τρομπέτες, κόρνο, τρομπόνι και τούμπα, διαδόθηκαν μεταπολεμικά. Το Canadian Brass [Κάνεϊντιαν Μπρας], που ιδρύθηκε στο Τορόντο το 1970, κέρδισε ευρύ κοινό με μεταγραφές λόγιας μουσικής και τζαζ, με χιούμορ και έντονη θεατρικότητα. Στα έγχορδα διακρίθηκε το Quintetto Boccherini [Κουιντέτο Μποκκερίνι], που ιδρύθηκε στη Ρώμη το 1949 και ανέδειξε τα έργα του συνθέτη από τον οποίο έλαβε την ονομασία του.


Στην τζαζ το Quintette du Hot Club de France [Κεντέτ ντυ Οτ Κλαμπ ντε Φρανς] (1934) του κιθαρίστα Django Reinhardt [Τζάνγκο Ράινχαρτ] και του βιολονίστα Stéphane Grappelli [Στεφάν Γκραππελλί] δημιούργησε ένα κουιντέτο μόνο με έγχορδα: τρεις κιθάρες, βιολί και κοντραμπάσο. Από τη δεκαετία του 1940 το κουιντέτο αναδείχθηκε σε βασικό σχήμα του μπίμποπ [bebop], με δύο πνευστά, συνήθως τρομπέτα και σαξόφωνο, και ρυθμικό τμήμα με πιάνο, κοντραμπάσο και τύμπανα. Στις 15 Μαΐου 1953, στο Massey Hall [Μάσσεϋ Χωλ] του Τορόντο, οι Charlie Parker [Τσάρλυ Πάρκερ], Dizzy Gillespie [Ντίζυ Γκιλλέσπι], Bud Powell [Μπαντ Πάουελ], Charles Mingus [Τσαρλς Μίνγκους] και Max Roach [Μαξ Ρόουτς] εμφανίστηκαν μαζί στη μοναδική γνωστή ηχογράφηση των πέντε μουσικών ως κουιντέτου, η οποία κυκλοφόρησε με την υπογραφή The Quintet [Το Κουιντέτο]. Το πρώτο κουιντέτο του Miles Davis [Μάιλς Ντέιβις], που συγκροτήθηκε το 1955 με τον John Coltrane [Τζων Κολτρέιν], και το δεύτερο, με τους Wayne Shorter [Γουέιν Σόρτερ], Herbie Hancock [Χέρμπυ Χάνκοκ], Ron Carter [Ρον Κάρτερ] και Tony Williams [Τόνυ Ουίλλιαμς] (1964–1968), διεύρυναν τα όρια του αυτοσχεδιασμού.


Στη δημοφιλή μουσική τα φωνητικά κουιντέτα συνδύασαν το τραγούδι με τη χορογραφημένη κίνηση. Στη δεκαετία του 1960 οι Temptations [Τεμπτέισονς] της Motown καθιέρωσαν συγχρονισμένα βήματα, τα οποία σχεδίασε ο χορογράφος Cholly Atkins [Τσόλλυ Άτκινς]. Οι Jackson 5, πέντε αδελφοί από το Γκάρι της Ιντιάνα, έφτασαν το 1970 στην κορυφή του αμερικανικού πίνακα επιτυχιών με τις τέσσερις πρώτες κυκλοφορίες τους στη Motown, με κεντρική φωνή τον εντεκάχρονο Michael Jackson [Μάικλ Τζάκσον]. Τη δεκαετία του 1990 πενταμελή σχήματα όπως οι Take That [Τέικ Δατ], οι Backstreet Boys [Μπάκστριτ Μπόυζ] και οι Spice Girls [Σπάις Γκερλς] συγκροτήθηκαν από μάνατζερ μέσα από ακροάσεις και απευθύνθηκαν στο εφηβικό κοινό με συγχρονισμένη χορογραφία και διακριτή περσόνα για κάθε μέλος. Το γυναικείο κουιντέτο Nobuntu [Νομπούντου], που ιδρύθηκε το 2011 στο Μπουλαγουάγιο της Ζιμπάμπουε, τραγουδά κυρίως α καπέλλα, στην παράδοση της χορωδιακής μουσικής των Ντεμπέλε, και εντάσσει στις εμφανίσεις του παραδοσιακά όργανα και χορό.


Πενταμελή σχήματα εμφανίζονται και στα παραθεατρικά θεάματα. Στο τσίρκο τα ακροβατικά κουιντέτα στηρίζουν τα νούμερά τους στην κατανομή των ρόλων ανάμεσα σε πέντε σώματα: όσοι / όσες κρατούν τη βάση, όσοι / όσες πετούν και όσοι / όσες πιάνουν. Στην παράσταση Jazz [Τζαζ] (2012) του Circus Helsinki [Τσίρκο του Ελσίνκι] πέντε εναέριοι ακροβάτες / εναέριες ακροβάτριες μοιράζονται μία μόνο εναέρια κούνια. Εκεί κάθε κίνηση ενός σώματος μετακινεί το βάρος και αλλάζει την ισορροπία όλων.

Εναλλακτικές Εκδοχές

κουιντέττο
Αγγλικά
quintet
Γαλλικά
quintette, le
Γερμανικά
Quintett, das
Ιταλικά
quintetto, il

Σχετικοί όροι

ντουέτο, τρίο, κουαρτέτο, σόλο, μπάντα, φωνητικό σύνολο, μουσική δωματίου

Πεδίο εφαρμογής

• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Χορός
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

«Το κλασσικό σχήμα του κουιντέτο πνευστών που περιλαμβάνει όλα τα ξύλινα –φλάουτο, όμποε, κλαρινέτο, φαγκότο- και κόρνο αποτέλεσε πρόκληση στην ιστορία της μουσικής, τόσο για τη σύνθεση πρωτότυπων έργων όσο και για την δημιουργία μεταγραφών. Το πρόγραμμα του Κουιντέτου περιλαμβάνει δύο πρωτότυπα έργα των Λάχνερ και Λίγκετι και δύο μεταγραφές έργων των Μότσαρτ και Γκρίγκ.»

Το σημείωμα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών για τη συναυλία του Κουιντέτου Ξύλινων Πνευστών της στην Εθνική Πινακοθήκη (29 Ιανουαρίου 2008) περιγράφει την κλασσική σύνθεση του κουιντέτου πνευστών, με τέσσερα ξύλινα πνευστά και κόρνο. Το πρόγραμμα συνδύαζε πρωτότυπα έργα του Lachner [Λάχνερ] και του György Ligeti [Γκιόργκυ Λίγκετι] με μεταγραφές έργων του Wolfgang Amadeus Mozart [Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ] και του Edvard Grieg [Έντβαρντ Γκρηγκ]. Μέλη μιας μεγάλης ορχήστρας συγκροτούν έτσι ένα μόνιμο κουιντέτο με δικό του ρεπερτόριο.

Κρατική Ορχήστρα Αθηνών. (2008, 29 Ιανουαρίου). Συναυλία του Κουιντέτου Ξύλινων Πνευστών της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών [Σημείωμα συναυλίας]. www.koa.gr...

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Το Canadian Brass [Κάνεϊντιαν Μπρας] εμφανίζεται στο συνέδριο ideacity [Άιντιασίτι] το 2018. Το κουιντέτο χάλκινων…

Το Quintette du Hot Club de France [Κεντέτ ντυ Οτ Κλαμπ ντε Φρανς], με…

Οι Charlie Parker [Τσάρλυ Πάρκερ] (άλτο σαξόφωνο), Dizzy Gillespie [Ντίζυ Γκιλλέσπι] (τρομπέτα), Bud Powell [Μπαντ…

Ο Miles Davis [Μάιλς Ντέιβις] (τρομπέτα) με τους Wayne Shorter [Γουέιν Σόρτερ] (τενόρο σαξόφωνο), Herbie…

Οι Jackson 5 [Τζάκσον Φάιβ], οι αδελφοί Jackie Jackson [Τζάκι Τζάκσον], Tito Jackson…

Οι Spice Girls [Σπάις Γκερλς], η Melanie Brown [Μέλανι Μπράουν], η Melanie Chisholm…

Το Nobuntu [Νομπούντου], γυναικείο κουιντέτο από το Μπουλαγουάγιο της Ζιμπάμπουε, εμφανίζεται στο Millennium Stage…

Μέλη του Circus Helsinki [Τσίρκο του Ελσίνκι] παρουσιάζουν εναέριο ακροβατικό νούμερο για πέντε ακροβάτες /…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Το Aeolos Brass Quintet [Κουιντέτο Χάλκινων Πνευστών Αίολος] της Θεσσαλονίκης, που έδωσε την πρώτη του…

Το Quintette du Hot Club de France [Κεντέτ ντυ Οτ Κλαμπ ντε Φρανς], που…

Οι Temptations [Τεμπτέισονς], φωνητικό κουιντέτο της Motown από το Ντητρόιτ. Τα συγχρονισμένα βήματα που…

Οι Backstreet Boys [Μπάκστριτ Μπόυζ], πενταμελές φωνητικό σχήμα της δημοφιλούς μουσικής. Το κουιντέτο συγκροτήθηκε…

βασική

DeVeaux, S. (1997). The birth of bebop: A social and musical history. Berkeley: University of California Press.

Dregni, M. (2004). Django: The life and music of a gypsy legend. New York: Oxford University Press.

Waters, K. (2011). The studio recordings of the Miles Davis Quintet, 1965–68. New York: Oxford University Press.

συμπληρωματική

Abjorensen, N. (2017). Historical dictionary of popular music. Lanham, MD: Rowman & Littlefield.

Gioia, T. (2011). The history of jazz (2η έκδ.). New York: Oxford University Press.

Moore, F. L., & Varchaver, M. (2000). Dictionary of the performing arts. Lincolnwood, IL: Contemporary Books.

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. κουιντέτο [καλλιτεχνικό σχήμα]. Ανακτήθηκε από https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/κουιντέτο-[καλλιτεχνικό-σχήμα]

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «κουιντέτο [καλλιτεχνικό σχήμα]». Ανακτήθηκε 20 November 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/κουιντέτο-[καλλιτεχνικό-σχήμα].

MLA

«κουιντέτο [καλλιτεχνικό σχήμα]». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 20 November 2026, https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/κουιντέτο-[καλλιτεχνικό-σχήμα].

1388