ΦΙΛΟΚΤΗΤΗΣ
Ζωντανό κάτι στο νεκρό γιαλό μου.
Πράγμα που περπατάει όρθιο όπως εγώ κάποτε
Σε κάποιο άλλο έδαφος με δυο υγιή ποδάρια.
Ποιος είσαι, δίποδο; άνθρωπος, ζώο ή Έλληνας;
Κι αν είσαι αυτό, παύεις να είσαι.
Ο Νεοπτόλεμος φεύγει τρέχοντας.
Και χίλια πόδια να ’χες για τη φυγή
Το βέλος μου τρέχει γρηγορότερα.
Ο Νεοπτόλεμος στέκεται.
Πέτα το σίδερο.
Ο Νεοπτόλεμος το πετάει.
Σε τί γλώσσα, σκύλε, έμαθες τα ψέματα
Άνθρωπε, ποια σκύλα σε πέταξε στον κόσμο
Ποιος καλός ή κακός άνεμος έριξε το καράβι σου
Στον πέτρινο γιαλό μου που τα καράβια αποφεύγουν
Από τότε που για να δω κοντά καράβι τη θάλασσα ξεψαχνίζω
Με μάτια να γερνάνε πάντα χωρίς τύχη
Μοναχός στο βράχο μου επάνω με τα όρνια μου
Σύννεφο φτερωτό ανάμεσα σε μάτι κι ουρανό
Που περιμένει υπομονετικά τη σάρκα μου να φθαρεί
Ή ψάχνει για ό,τι περίσσεψε από καράβι
Επιπλέοντας να κρατηθώ έξω απ’ την κοιλιά
Των ψαριών, εγώ ή ό,τι περίσσεψε από μένα.
Ρούχο Έλληνα φοράς, που εγώ το φόρεσα.
Κάτω απ’ το ρούχο του Έλληνα, Έλληνας θα ’ναι.
Ή μήπως και καθάρισες κάποιον Έλληνα, φίλε;
Γιατί φίλο σε ονομάζω, αν απ’ το χέρι σου
Πέθανε Έλληνας και για το λόγο που ’χες, δεν ρωτάω
Έλληνας ήταν αυτός, λόγος άλλος δε χρειάζεται.
Αν εμένα τον ίδιο με στείλεις να κατοικήσω στις σκιές
Είμαι Έλληνας, δε χρειάζεται άλλος λόγος.
Κι εγώ ο ίδιος θα ’μαι αυτός που θάνατο θα δώσει
Αν είσαι αυτό που δείχνει το ρούχο σου: Έλληνας.
Γιατί Έλληνες με πετάξαν πάνω στην πέτρα, σ’ αλάτι
Εμένα τόσο πληγωμένο στην υπηρεσία τους
Κι όχι πλέον ικανό για υπηρεσία με τέτοια πληγή
Κι αυτοί οι Έλληνες το κοίταζαν κι ούτε που κίνησαν το χέρι.
Να τί απόμεινε απ’ το ρούχο στο κλίμα της εξορίας
Με τα μάτια σου βλέπεις τί απ’ τον Έλληνα απέμεινε
Ένα πτώμα που τρέφεται από τον τάφο του.
Ο τάφος μου έχει χώρο για παραπάνω από το πτώμα μου
Πριν να σε καταλάβω από τον τελευταίο σου ήχο
Όταν το βέλος μου θα σε ρωτάει, είσαι Έλληνας;
Η σιωπή σου λέει, είσαι και το τόξο τεντώνει.
Πέθανε λοιπόν και τάισε τα όρνια, την τροφή μου,
Μια πρόγευση στα ράμφη από τη σάρκα μου.
Το απόσπασμα καταδεικνύει τη λειτουργία της αποδόμησης στο επίπεδο της δραματικής γραφής: ο Χάινερ Μύλλερ [Heiner Müller] αποσπά τον σοφόκλειο μύθο από το τραγικό του πλαίσιο και τον ανασυνθέτει ως πεδίο ιδεολογικής βίας, όπου η ταυτότητα του Έλληνα λειτουργεί ως αυθαίρετο σημείο θανάτου. Η αποδόμηση εκδηλώνεται ως κατάλυση του έμμετρου λόγου, ως αφαίρεση της στίξης και ως ερώτημα που δεν βρίσκει απάντηση («άνθρωπος, ζώο ή Έλληνας;»), υπονομεύοντας τις ιεραρχικές αντιθέσεις (ανθρώπινο και ζωικό, οικείο και ξένο, ζωή και θάνατος) πάνω στις οποίες στηρίζεται η τραγική σύμβαση. Η δραματική μορφή δεν καταστρέφεται, αλλά εκτίθεται στις ρωγμές της.
Müller, H. (2008). Φιλοκτήτης (Ε. Βαροπούλου, Μετ.). Αθήνα: Άγρα. Τίτλος πρωτοτύπου: Philoktet (1965). Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα. www.greek-language.gr...