Thymele Logo
Search

ντραγκ-σόου [ουσ. ουδ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 8
Videos Icon 5
[1]

Ορισμός

Σκηνικό θέαμα που συντίθεται από διαδοχικά, αυτοτελή νούμερα χειλικού συγχρονισμού, ζωντανού τραγουδιού, χορού και κωμικού λόγου, τα οποία παρουσιάζουν επιτελεστές και επιτελέστριες με σκηνικές περσόνες που υπερτονίζουν και παρωδούν τους έμφυλους ενδυματολογικούς και κινησιολογικούς κώδικες, σε καμπαρέ, κλαμπ, θεατρικές σκηνές ή τηλεοπτικά πλατώ.

Ανάπτυξη

Ο όρος ντραγκ-σόου αποδίδει το αγγλικό drag show. Η λέξη drag, στη βικτωριανή αργκό, δήλωνε τη γυναικεία ενδυμασία όταν τη φορούσε άνδρας και καταγράφηκε με τη σημασία αυτή για πρώτη φορά το 1870, στις δικαστικές καταθέσεις μιας λονδρέζικης υπόθεσης παρενδυσίας. Η επικρατέστερη, αν και ανεπιβεβαίωτη, εκδοχή την ανάγει στο θεατρικό λεξιλόγιο και στη μακριά φούστα που σερνόταν στο σανίδι. Σήμερα η λέξη δηλώνει την επιδεικτική σκηνική οικειοποίηση των κωδίκων του φύλου από επιτελεστές και επιτελέστριες κάθε έμφυλης ταυτότητας.


Η ενσάρκωση γυναικείων ρόλων από άνδρες ηθοποιούς στο αρχαίο ελληνικό και στο ελισαβετιανό θέατρο ή στο Καμπούκι αποτελούσε σύμβαση διαφυλικής διανομής· στο ντραγκ-σόου, αντίθετα, η ίδια η μετάβαση στο άλλο φύλο αναδεικνύεται σε πόλο έλξης του θεάματος. Η μετατόπιση αυτή συντελέστηκε τον 19ο αιώνα, όταν η παρενδυσία απέκτησε αυτοτελή νούμερα, όπως η ντάμα της βρετανικής παντομίμας, οι μιμητές γυναικών του αμερικανικού σόου μίνστρελ και οι μιμήτριες ανδρών του μιούζικ χωλ. Παράλληλα, οι ντραγκ χοροί [drag balls], με πρώτο καταγεγραμμένο εκείνον του Hamilton Lodge [Χάμιλτον Λοτζ] στο Χάρλεμ (1869), εισήγαγαν τον διαγωνισμό εμφάνισης.


Το ντραγκ-σόου συγκροτήθηκε ως αυτοτελές θέαμα στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν τα νούμερα παρενδυσίας αποσπάστηκαν από το πρόγραμμα του βωντβίλ και του μιούζικ χωλ και απέκτησαν δικούς τους χώρους. Στο Σαν Φρανσίσκο το Finocchio's [Φινόκκιο'ς] λειτούργησε αποκλειστικά με τέτοια προγράμματα από το 1936 έως το 1999 και στο Παρίσι το Madame Arthur [Μαντάμ Αρτύρ] άνοιξε το 1946 ως το πρώτο καμπαρέ παρενδυσίας της πόλης. Ο θίασος Jewel Box Revue [Τζιούελ Μποξ Ρεβύ] μετέφερε από το 1939 το θέαμα σε θέατρα και νυχτερινά κέντρα των Ηνωμένων Πολιτειών.


Το ντραγκ-σόου οργανώνεται ως ακολουθία αυτοτελών νούμερων. Τη ροή της βραδιάς συντονίζει ο/η κονφερανσιέ, συνήθως η πιο έμπειρη περσόνα του θιάσου, η οποία ανοίγει το πρόγραμμα, συστήνει τις εμφανίσεις, αυτοσχεδιάζει με το κοινό και ερμηνεύει συχνά η ίδια. Το πρόγραμμα εναλλάσσει κωμικά σκετς, τραγούδια και χορευτικά, κλιμακώνεται προς την εμφάνιση της κεντρικής περσόνας της βραδιάς και ολοκληρώνεται με κοινή έξοδο του θιάσου. Η σκηνή είναι κατά κανόνα μικρή, ο ήχος προέρχεται από προηχογραφημένα κομμάτια και ο φωτισμός ακολουθεί τη δραματουργία κάθε εμφάνισης.


Πυρήνα του νούμερου αποτελεί ο χειλικός συγχρονισμός: η περσόνα αποδίδει με τα χείλη, τη μιμική και το σώμα ένα προηχογραφημένο τραγούδι, συνήθως από το ρεπερτόριο γνωστών ερμηνευτριών της ποπ, της ντίσκο ή του λαϊκού τραγουδιού. Η επιτέλεση αναπαράγει πιστά την εμφάνιση και την κινησιολογία μιας διάσημης τραγουδίστριας ή την παρωδεί, συνδυάζει τη χορογραφία με ακροβατικές πτώσεις [death drops] ή στηρίζεται στο ζωντανό τραγούδι. Η δραματουργία της βασίζεται στην κλιμάκωση: η ταχεία αλλαγή ενδυμασίας επί σκηνής [quick change], η αποκάλυψη δεύτερου κοστουμιού κάτω από το πρώτο [reveal] και η αιφνίδια αφαίρεση της περούκας σηματοδοτούν τις κορυφώσεις. Το κοινό συμμετέχει με επευφημίες και, ιδίως στις αμερικανικές σκηνές, με φιλοδωρήματα κατά τη διάρκεια της εμφάνισης.


Η ανθρωπολόγος Esther Newton [Έστερ Νιούτον] ερμήνευσε στο Mother Camp [Μητέρα καμπ] (1972) το ντραγκ των αμερικανικών κλαμπ ως «διπλή αντιστροφή», η οποία αποκαλύπτει ότι η εμφάνιση είναι ψευδαίσθηση. Στη θέση αυτή στηρίχθηκε το Judith Butler [Τζούντιθ Μπάτλερ] στο Gender Trouble [Αναταραχή φύλου] (1990), όπου το ντραγκ αναλύεται ως παρωδία που φανερώνει τον μιμητικό χαρακτήρα του φύλου. Σε όλες τις μορφές του το ντραγκ-σόου αντλεί από την αισθητική του καμπ: την υπερβολή, την εκζήτηση, την ειρωνεία και την παρωδία της θεατρικότητας.


Από τη δεκαετία του 1970 η δομή του ντραγκ-σόου μεταφέρθηκε στο θέατρο και στην οθόνη. Το μιούζικαλ La Cage aux Folles [Το κλουβί με τις τρελλές] (1983), βασισμένο στην ομότιτλη κωμωδία του Jean Poiret [Ζαν Πουαρέ] (1973), ανέβασε τα νούμερα ενός καμπαρέ του Σαιν-Τροπέ στη σκηνή του Μπρόντγουεϋ. Η τηλεοπτική σειρά RuPaul's Drag Race [Ο αγώνας ντραγκ του Ρουπώλ] (2009) οργάνωσε το θέαμα ως διαγωνισμό, με τον χειλικό συγχρονισμό ως δοκιμασία αποκλεισμού, και καθιέρωσε τις περιοδείες των διαγωνιζόμενων σε θέατρα και συναυλιακούς χώρους. Κατά την πανδημία του 2020 το είδος διοχετεύθηκε σε πλατφόρμες ζωντανής μετάδοσης, όπως το Digital Drag Fest.


Στην Ελλάδα πρώιμο παράδειγμα αποτέλεσε το Αλκαζάρ στην Πλάκα, στα μέσα της δεκαετίας του 1970, με νούμερα μίμησης Ελληνίδων τραγουδιστριών. Στα τέλη του 1994 άνοιξαν στο Κουκάκι οι Κούκλες, οι οποίες καθιέρωσαν το καθημερινό ντραγκ-σόου με νούμερα μίμησης Ελληνίδων και ξένων ντιβών. Από το 2017 το BEqueer [Μπι Κουήρ] στο Γκάζι φιλοξένησε ένα πειραματικό κουήρ ντραγκ-σόου, με τερατόμορφες περσόνες και παρωδία της ίδιας της παράδοσης του είδους.

Αγγλικά
drag show
Γαλλικά
spectacle drag, le
Γερμανικά
Dragshow, die
Ιταλικά
spettacolo drag, lo

Σχετικοί όροι

ντραγκ-κουήν, ντραγκ-κινγκ, επιθεώρηση, βαριετέ, μπουρλέσκ, μεταμορφωτής, ψιμυθίωση

Πεδίο εφαρμογής

• Θέατρο
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

«[...] Στα τέλη της δεκαετίας του ’90, οι «Κούκλες» της Ζαν Μωρεάς ήταν ένα περιθωριακό μπαρ όπου δεν υπήρχαν τραπέζια και «τιμή φιάλης» ούτε σύχναζαν celebrities. Εκεί, όμως, έβλεπες ποιητές, καλλιτέχνες, δημοσιογράφους, αλλά και κάτι «περίεργους» τύπους με σκυμμένα κεφάλια που συμπλήρωναν την ανθρωπογεωγραφία της Επιθυμίας και μιας δύσκολης παρουσίας.

Σήμερα πλέον και μετά τη Στρέλλα έχει έρθει για τις «Κούκλες» η πιο θαυμάσια πολιτισμική Νίκη, και στη Συγγρού προσέρχεται πλέον η πιο κατεστημένη κουλτούρα για να αποτίσει φόρο Τιμής στο πάλαι ποτέ δοξασμένο περιθώριο. Τραγουδίστριες, ηθοποιοί και κάθε τύπου celebrities επισκέπτονται τις «Κούκλες» για να φωτογραφηθούν με τα κορίτσια και πολλοί από αυτούς για να δουν έναν πολιτισμικά εγκυρότερο εαυτό τους. [...]

Σε κάθε περίπτωση, αυτού του τύπου το drag είναι μια σπουδή πάνω στις πολιτισμικές «μυθολογίες» και τα ινδάλματα της γκέι κουλτούρας.

Τι είναι η Μαρινέλλα, η Barbra Streisand ή η Βουγιουκλάκη; Είναι γκέι παραμυθίες από τον στρέιτ κόσμο, που με τη λάμψη της παγιέτας και τη μεγαλύτερη-από-τη-ζωή προσήνειά τους, έρχονται να παρηγορήσουν τη γκέι ζωή. Είναι ινδάλματα που εκδικούνται με ντανιά τον κόσμο τους ως ενσαρκώσεις μιας πολιτισμικής αντεκδίκησης.

Το ίδιο εξάλλου συνέβαινε και με τον αρχαίο υποκριτή της τραγωδίας του πέμπτου αιώνα π.Χ., που καλείτο να πικρο-θρηνωδήσει σαν Ηλέκτρα ή σαν Τρωάδα και στην πραγματικότητα αναπαριστούσε έναν Μύθο, δίνοντας εγκυρότερη οντολογικά σάρκα σε κάτι Απόν, Αόρατο και για οποιονδήποτε λόγο δοξασμένο. Και μόνο larger than life!

QUEER DRAG. Αυτό που συμβαίνει στο BEqueer στο Γκάζι είναι ένα πολιτισμικό φαινόμενο. Πρόκειται για το πιο αλλόκοτο, το πιο περίεργο, το πιο τερατώδες και το πιο υπονομευτικό drag που περιγελά ακόμη και την ίδια την παράδοση του drag. Είναι βλάσφημο, ανερυθρίαστο, πολεμικό και δηλητηριωδώς ειρωνικό σαν freak show, όντας απολύτως ένα αύταρκες αισθητικό κατασκεύασμα. Από τη φύση του βασίζεται σε μια ρυθμολογική διατάραξη του σώματος και μια επιθυμία για διαστολή του «περίεργου» σε ευεργετικά τερατώδες (με την έννοια ενός αφρικανικού μαγικού προσωπείου ή ενός αποτροπαϊκού αναθήματος).

Η πλαστότητα των «βασιλισσών» Chraja και Daglara δημιουργεί παραστασιακά σώματα που δεν ταιριάζουν σε καμιά παραδοσιακή διχοτομία (πραγματικό-ψεύτικο, ανδρικό-γυναικείο, κανονικό-μη κανονικό). Πρόκειται για το έργο Τέχνης ενός εποικοδομισμού που δοξάζει με τον πιο queer τρόπο κάθε απόδραση από το «φυσικό», προσφέροντας μια άλλη αλήθεια και τη γνώση που αποκαθηλώνει το drag από τις μελαγχολικές του ποιότητες. Στο όριο της σκηνικής και ακουστικής τρομοκρατίας αυτό το queer χάος αποσταθεροποιεί και μας κάνει κοινωνούς σε μια Εκκλησία της Εκστάσεως, όπου η Chraja με ένα ελεγχόμενα εκτροχιασμένο σώμα «τραγουδάει» ένα trance σκυλάδικο την ώρα που η Daglara και η Φιλοθέη πικρο-θρηνωδούν στο πλάι της.

Ένας κόσμος που χλευάζει το «κανονικό» και έρχεται τόσο από την Lady Gaga και τον Leigh Bowery, όσο και από το Νταντά και το Bauhaus ή από το κίνημα του radical drag και του Ru Paul. [...]»

Ο θεατρολόγος Γιώργος Σαμπατακάκης αντιπαραβάλλει δύο εκδοχές του αθηναϊκού ντραγκ-σόου: τα νούμερα μίμησης ντιβών στις Κούκλες, τα οποία παραλληλίζει με την ενσάρκωση του μύθου από τον υποκριτή της αρχαίας τραγωδίας, και το κουήρ ντραγκ του BEqueer στο Γκάζι, που περιγελά την ίδια την παράδοση του είδους. Στο δεύτερο, οι περσόνες Chraja [Χράγια] και Daglara [Νταγκλαρά] συγκροτούν «παραστασιακά σώματα» που υπερβαίνουν τις διχοτομίες ανδρικού και γυναικείου, πραγματικού και ψεύτικου. Η περιγραφή του νούμερου, όπου η Chraja «τραγουδάει» ένα trance σκυλάδικο με «ελεγχόμενα εκτροχιασμένο σώμα», αναδεικνύει τη ρυθμική και ηχητική κατασκευή του ντραγκ-σόου επί σκηνής.

Σαμπατακάκης, Γ. (2018, 22 Μαΐου). Κλυταιμνήστρες στη Συγγρού και Τέρατα στο Γκάζι: Η θεατρικότητα του drag-show («Κούκλες» και «BEqueer»). Athens Voice. www.athensvoice.gr...

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Το φινάλε του θιάσου των παρισινών καμπαρέ Madame Arthur [Μαντάμ Αρτύρ] και Le Carrousel de…

Οι ντραγκ περσόνες Valkyria [Βαλκυρία], Nikita [Νικίτα], She Wulva [Σι Βούλβα] και Caroline…

Οι A'Whora [Α'Χόρα], Bimini Bon Boulash [Μπιμίνι Μπον Μπουλάς], Lawrence Chaney [Λόρενς Τσέινι]

Η ντραγκ περσόνα Minnie Cooper [Μίνι Κούπερ], του Αυστραλού Aaron Farley [Άαρον Φάρλεϋ],…

Drag Νύχτες στην Αθήνα [Ντραγκ νύχτες στην Αθήνα], επεισόδιο της σειράς VICE Specials

Οι Queen [Κουήν] στο βίντεο του "I Want to Break Free" [«Θέλω να απελευθερωθώ»] (1984),…

Ο Paul Ghiselin [Πωλ Γκίζελιν], με την περσόνα Ida Nevasayneva [Ίντα Νεβασαϊνέβα], στον

Οι Sestre [Σέστρε], με τις περσόνες Marlenna [Μαρλένα], Emperatrizz [Εμπερατρίς] και Daphne [Ντάφνε]

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Πρόγραμμα του θιάσου The Jewel Box Revue [Τζιούελ Μποξ Ρεβύ] με τίτλο Show Sensation of…

Ντραγκ-σόου στη ντισκοτέκ Stonewall [Στόουνγουωλ], Miami Beach [Μαϊάμι Μπιτς], Φλόριντα, 1972. Τη δεκαετία του 1970…

Διαφημιστική καταχώριση του Lars Jacob's Monday Night Drag Show [Το ντραγκ-σόου της Δευτέρας του…

Ο Δημήτρης Σαραβάνος υποδύεται τη Νάνα Μούσχουρη [Nana Mouskouri] σε ποτ πουρί με επιτυχίες της…

Ντραγκ-σόου στις Κούκλες, το αθηναϊκό κλαμπ που άνοιξε στα τέλη του 1994 στο Κουκάκι και…

βασική

Baker, R. (1994). Drag: A history of female impersonation in the performing arts. London: Cassell.

Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. New York, NY: Routledge.

Dolan, J. (1985). Gender impersonation onstage: Destroying or maintaining the mirror of gender roles? Women & Performance, 2/2, σσ. 5–11.

Edward, M., & Farrier, S. (Επιμ.). (2020). Contemporary drag practices and performers: Drag in a changing scene (Τόμ. 1). London: Methuen Drama.

Edward, M., & Farrier, S. (Επιμ.). (2021). Drag histories, herstories and hairstories: Drag in a changing scene (Τόμ. 2). London: Methuen Drama.

Harris, D. (1995). The aesthetic of drag. Salmagundi, 108, σσ. 62–74.

Newton, E. (1979). Mother camp: Female impersonators in America. Chicago, IL: University of Chicago Press. (Πρωτότυπη έκδοση 1972)

Rupp, L. J., & Taylor, V. (2003). Drag queens at the 801 Cabaret. Chicago, IL: University of Chicago Press.

Rupp, L. J., Taylor, V., & Shapiro, E. I. (2010). Drag queens and drag kings: The difference gender makes. Sexualities, 13/3, σσ. 275–294. doi.org...

Senelick, L. (2000). The changing room: Sex, drag and theatre. London & New York: Routledge.

Σαμπατακάκης, Γ. (2018, 22 Μαΐου). Κλυταιμνήστρες στη Συγγρού και Τέρατα στο Γκάζι: Η θεατρικότητα του drag-show («Κούκλες» και «BEqueer»). Athens Voice. www.athensvoice.gr...

συμπληρωματική

Doonan, S. (2019). Drag: The complete story. London: Laurence King.

Garber, M. (1992). Vested interests: Cross-dressing and cultural anxiety. New York, NY: Routledge.

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. ντραγκ-σόου. Ανακτήθηκε από https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/ντραγκ-σόου

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «ντραγκ-σόου». Ανακτήθηκε 20 November 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/ντραγκ-σόου.

MLA

«ντραγκ-σόου». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 20 November 2026, https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/ντραγκ-σόου.

1388